🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान Maharashtra Arogya Vibhag Bharti 2024 MEDIUM

दूषित पाणी आणि अस्वच्छ अन्नपदार्थांचे सेवन केल्यामुळे खालीलपैकी कोणत्या जिवाणूजन्य रोगाचा प्रसार वेगाने होतो?

EN Which of the following bacterial diseases is primarily contracted through the ingestion of contaminated drinking water and unhygienic food?
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
एड्स (AIDS)
AIDS
B
विषमज्वर / टायफॉइड (Typhoid)
Typhoid
C
रक्तक्षय / ॲनिमिया (Anaemia)
Anaemia
D
धनुर्वात / टिटॅनस (Tetanus)
Tetanus
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

अचूक उत्तर: पर्याय (2) विषमज्वर / टायफॉइड (Typhoid)

टायफॉइड आणि दूषित पाणी:

• विषमज्वर / टायफॉइड (Typhoid Fever): हा साल्मोनेला टायफी (Salmonella typhi) या दंडगोलाकार जिवाणूमुळे होणारा आतड्यांचा तीव्र आजार आहे.
• हा आजार प्रामुख्याने दूषित पिण्याचे पाणी आणि माशा बसलेले अस्वच्छ अन्न यांच्या सेवनाने मानवाच्या शरीरात पसरतो.
• लक्षणे: सतत राहणारा उच्च ताप (पायरीसारखा चढणारा स्टेप-लॅडर ताप), डोकेदुखी, पोटदुखी, बद्धकोष्ठता किंवा जुलाब आणि भूक न लागणे.
• निदान चाचणी: टायफॉइडची खात्री करण्यासाठी 'विडाळ चाचणी' (Widal Test) केली जाते.
• इतर पर्यायांचे स्वरूप:
• एड्स: असुरक्षित शारीरिक संबंध व दूषित रक्त.
• ॲनिमिया: लोहाच्या कमतरतेमुळे.
• धनुर्वात: मातीतील क्लॉस्ट्रिडियम टिटॅनी जिवाणू जखमेतून शिरल्याने.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

📌 MPSC परीक्षा टीप: इतिहासामध्ये 'टायफॉइड मेरी' (मेरी मॅलन) ही महिला टायफॉइडची लक्षणहीन वाहक (Asymptomatic carrier) म्हणून कुप्रसिद्ध होती, जिने स्वयंपाकी म्हणून काम करताना डझनभर लोकांना नकळत संक्रमित केले होते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (2) Typhoid

Etiology of Typhoid Fever:

• Typhoid fever is an acute systemic enteric bacterial infection caused by Salmonella enterica serovar Typhi.
• Transmission: Spread classically via the fecal-oral route through ingestion of water or food contaminated with human feces containing the bacteria.
• Symptoms: Sustained high step-ladder pyrexia, severe headache, malaise, abdominal tenderness, and characteristic cutaneous 'rose spots'.
• Diagnostic Confirmation: Diagnosed serologically via the Widal test, which detects agglutinating antibodies against Salmonella O (somatic) and H (flagellar) antigens.
• Context of other conditions:
• AIDS: Transmitted parenterally/sexually via retrovirus.
• Anaemia: Hematological deficit of hemoglobin/iron.
• Tetanus: Caused by *Clostridium tetani* spores entering puncture wounds.
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

📌 MPSC Exam Tip: Mary Mallon ('Typhoid Mary') was historically the most famous asymptomatic carrier of Salmonella typhi, transmitting the pathogen professionally as a cook.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) एड्स (AIDS) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
✓ पर्याय (2) विषमज्वर / टायफॉइड (Typhoid) (अचूक उत्तर): [gold]**अचूक उत्तर: पर्याय (2) विषमज्वर / टायफॉइड (Typhoid)**[/gold]
⚠️ पर्याय (3) रक्तक्षय / ॲनिमिया (Anaemia) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) धनुर्वात / टिटॅनस (Tetanus) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'जीवशास्त्र (General Biology)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
जिल्हा परिषद: सामान्य विज्ञान सराव चाचणी #१ (जीवशास्त्र, मानवी शरीर व आरोग्य)
quiz 50 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
जिल्हा परिषद: सामान्य विज्ञान सराव चाचणी #२ (भौतिकशास्त्र व दैनंदिन विज्ञान)
quiz 50 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
जिल्हा परिषद: सामान्य विज्ञान सराव चाचणी #३ (रसायनशास्त्र, कृषी व पर्यावरण विज्ञान)
quiz 50 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: जीवशास्त्र (General Biology)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'जीवशास्त्र (General Biology)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'जीवशास्त्र (General Biology)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'जीवशास्त्र (General Biology)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'जीवशास्त्र (General Biology)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →