योग्य उत्तर: (3) तिच्या रचनेसंबंधी निर्णय घेण्याचा अंतीम अधिकार राष्ट्रपतीकडे असतो.
स्पष्टीकरण:
•
पर्याय (3) चुकीचा आहे (आणि विचारलेल्या प्रश्नानुसार योग्य उत्तर आहे): भारतीय राज्यघटनेच्या अनुच्छेद १६९ व १७१ अन्वये विधान परिषद निर्माण करण्याचा, बरखास्त करण्याचा अथवा तिच्या रचनेबाबत कायदा करण्याचा अंतिम अधिकार संसदेला (Parliament) आहे, राष्ट्रपतींना नाही. संबंधित राज्याची विधानसभा विशेष बहुमताने (२/३) ठराव मंजूर करते आणि त्यानंतर संसद साध्या बहुमताने कायदा करून विधान परिषद निर्माण किंवा रद्द करते.
•
इतर विधाने पूर्णपणे बरोबर आहेत:
•
विधान (1) बरोबर आहे: अनुच्छेद १७१(३)(अ) नुसार, विधान परिषदेच्या एकूण सदस्यांपैकी १/३ सदस्य स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या (नगरपालिका, जिल्हा परिषद इत्यादी) निर्वाचक गणाकडून निवडले जातात.
•
विधान (2) बरोबर आहे: अनुच्छेद १७२(२) नुसार, विधान परिषद हे स्थायी सभागृह असून तिचे कधीही विसर्जन होत नाही. दर दोन वर्षांनी १/३ सदस्य निवृत्त होतात आणि त्यांच्या जागी नवीन सदस्य निवडले जातात. सदस्यांचा कार्यकाळ ६ वर्षे असतो.
•
विधान (4) बरोबर आहे: अनुच्छेद १७१(१) नुसार, विधान परिषदेची सदस्य संख्या संबंधित विधानसभेच्या एकूण सदस्य संख्येच्या १/३ पेक्षा जास्त असू नये आणि किमान ४० पेक्षा कमी असू नये.
विधान परिषदेच्या रचनेचे प्रमाण (अनुच्छेद १७१):
•
१/३ सदस्य: स्थानिक स्वराज्य संस्थांतर्फे.
•
१/३ सदस्य: विधानसभेच्या सदस्यांतर्फे (आमदारांद्वारे).
•
१/१२ सदस्य: किमान ३ वर्षे पदवीधर असलेल्या पदवीधरांद्वारे.
•
१/१२ सदस्य: किमान ३ वर्षे अध्यापन करणाऱ्या शिक्षकांद्वारे (माध्यमिक व उच्च स्तर).
•
१/६ सदस्य: राज्यपालांद्वारे नामनिर्देशित (साहित्य, विज्ञान, कला, सहकार चळवळ व समाजसेवा).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: (3) President has the final power to decide about its composition.
Explanation:
•
Statement (3) is incorrect (and thus the correct option): Under Article 169 and Article 171 of the Constitution of India, the power to create, abolish, or modify the composition of a State Legislative Council rests exclusively with Parliament, not the President. The State Legislative Assembly must first pass a resolution by a special majority (majority of total membership and 2/3rd majority of members present and voting), following which Parliament passes a law by simple majority.
•
Other statements are factually and constitutionally correct:
•
Statement (1) is correct: Under Article 171(3)(a), 1/3rd of the members are elected by electorates consisting of members of local bodies (municipalities, district boards).
•
Statement (2) is correct: Under Article 172(2), the Legislative Council is a permanent body not subject to dissolution; one-third of its members retire every two years (tenure of a member is 6 years).
•
Statement (4) is correct: Under Article 171(1), the total strength cannot exceed one-third of the total assembly strength, and cannot be less than 40 members.
Composition of Legislative Council (Article 171):
•
1/3 elected by local authorities.
•
1/3 elected by MLAs (from non-members of assembly).
•
1/12 elected by graduates of at least 3 years standing.
•
1/12 elected by teachers (secondary school & above, 3 years experience).
•
1/6 nominated by Governor (literature, science, art, cooperative movement, social service).
