🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

गदर क्रांती आणि चळवळीच्या संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: १. गदर क्रांतिकारकांनी भारतात सशस्त्र उठाव संघटित करण्यासाठी लाला हरदयाळ यांना आपले प्रमुख नेते व मार्गदर्शक मानले होते. २. ब्रिटिश गुप्तहेर यंत्रणेची आक्रमक दडपशाही आणि गुप्त संघटनात्मक रचनेचा अभाव यामुळे गदर चळवळ प्रत्यक्षात मोठ्या प्रमाणात असंघटित राहिली. वरील विधानांपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने बरोबर आहे/आहेत?

EN Consider the following statements regarding the Ghadar revolution and movement: 1. Ghadar revolutionaries recognized Lala Har Dayal as their primary leader and ideologue to organize revolt in India. 2. Due to fierce British espionage suppression and lack of deep conspiratorial organizational structures, the movement remained largely unorganized on the ground. Which of the statements given above is/are **correct**?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

फक्त १

1 only

फक्त २

2 only

१ आणि २ दोन्ही

Both 1 and 2

१ किंवा २ दोन्ही नाही

Neither 1 nor 2

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय (३) म्हणजेच १ आणि २ दोन्ही विधाने बरोबर आहेत.

सविस्तर विश्लेषण:

• विधान १ बरोबर आहे: उत्तर अमेरिकेतील (अमेरिका व कॅनडा) भारतीय स्थलांतरितांना राष्ट्रवादाने प्रेरित करण्यात आणि भारतात सशस्त्र उठाव करण्यासाठी एकत्र आणण्यात लाला हरदयाळ यांची भूमिका केंद्रस्थानी होती. क्रांतिकारकांनी त्यांना आपले बौद्धिक मार्गदर्शक व प्रमुख नेता मानले. त्यांनी सॅन फ्रान्सिस्को येथून 'गदर' वृत्तपत्राद्वारे ब्रिटिश राजवटीविरुद्ध तीव्र प्रचार केला.

• विधान २ बरोबर आहे: गदर चळवळीत प्रचंड राष्ट्रभक्ती आणि त्याग होता, परंतु तिच्यात सुसूत्र अंतर्गत लष्करी शिस्त आणि भक्कम गुप्त संघटनात्मक यंत्रणेचा (Underground conspiratorial machinery) अभाव होता. चळवळ अत्यंत खुली व भावनिक पातळीवर चालवली गेल्याने ब्रिटिश गुप्तहेर यंत्रणेने (British Intelligence) तिच्यात सहज शिरकाव केला. परिणामी, २१ फेब्रुवारी १९१५ चा नियोजित सशस्त्र उठाव फितुरीमुळे (कृपाल सिंग) फसला आणि चळवळ मोठ्या प्रमाणात विस्कळीत राहिली.

इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय १ आणि २ अपूर्ण आहेत, तर पर्याय ४ चुकीचा आहे कारण दोन्ही विधाने ऐतिहासिक सत्यावर आधारलेली आहेत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

गदर उठाव (१९१५): पहिल्या महायुद्धाच्या संधीचा फायदा घेऊन गदर क्रांतिकारकांनी २१ फेब्रुवारी १९१५ रोजी पंजाब, फिरोजपूर, लाहोर आणि मीरत येथील छावण्यांमध्ये एकाच वेळी उठाव करण्याचे ठरवले होते. रासबिहारी बोस आणि विष्णू गणेश पिंगळे यांच्याकडे याचे प्रत्यक्ष नेतृत्व होते, परंतु उठावाआधीच गुप्तहेर कृपाल सिंगने फितुरी केल्याने ब्रिटिशांनी 'डिफेन्स ऑफ इंडिया ॲक्ट, १९१५' लागू करून शेकडो क्रांतिकारकांना फाशी व काळ्या पाण्याची शिक्षा दिली.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option (3) i.e. Both 1 and 2.

Detailed Analysis:

• Statement 1 is correct: Lala Har Dayal was the undisputed intellectual beacon and leader of the Ghadarites in North America. Operating from the Yugantar Ashram in San Francisco, his fiery journalism in the weekly *Ghadar* galvanized thousands of Punjabi migrants to return to India and execute an armed uprising against colonial rule.

• Statement 2 is correct: While the movement possessed boundless revolutionary fervor, it suffered from severe structural deficits—lack of subterranean conspiratorial cells, inadequate military training, and excessive reliance on open propaganda. British CID and intelligence penetrated their ranks with ease, leaving the logistical network loosely coordinated and vulnerable to betrayal.

Distractor Analysis:

• Options 1 and 2 are individually incomplete, while Option 4 is incorrect because both statements represent objective historical consensus.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

The 1915 Ghadar Conspiracy: Scheduled for February 21, 1915 across garrisons in northern India (coordinated by Rash Behari Bose and Vishnu Ganesh Pingle). A police mole named Kirpal Singh exposed the plan, leading the British to enact the draconian Defence of India Act 1915, crushing the rebellion through the Lahore Conspiracy Trials.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) फक्त १ (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) फक्त २ (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) १ आणि २ दोन्ही (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **पर्याय (३) म्हणजेच १ आणि २ दोन्ही विधाने बरोबर आहेत**.

✗ पर्याय (4) १ किंवा २ दोन्ही नाही (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'आझाद हिंद सेना व नेताजी सुभाषचंद्र बोस' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: आझाद हिंद सेना व नेताजी सुभाषचंद्र बोस

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'आझाद हिंद सेना व नेताजी सुभाषचंद्र बोस' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'आझाद हिंद सेना व नेताजी सुभाषचंद्र बोस' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'आझाद हिंद सेना व नेताजी सुभाषचंद्र बोस' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर '१ आणि २ दोन्ही' हे असून ते 'आझाद हिंद सेना व नेताजी सुभाषचंद्र बोस' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'आझाद हिंद सेना व नेताजी सुभाषचंद्र बोस' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन