🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

ब्रिटिश राजवटीत भारताच्या आर्थिक शोषणाचा जगप्रसिद्ध 'संपत्तीचे वहन सिद्धांत' (Drain of Wealth Theory) मांडणारे आणि १९०१ मध्ये 'पॉव्हर्टी अँड अन-ब्रिटिश रूल इन इंडिया' (Poverty and Un-British Rule in India) हा ऐतिहासिक ग्रंथ लिहिणारे थोर अर्थतज्ज्ञ कोण होते?

EN Who among the following was the eminent economist who propounded the celebrated 'Drain of Wealth Theory' exposing British exploitation and authored the landmark work 'Poverty and Un-British Rule in India' in 1901?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक

Lokmanya Bal Gangadhar Tilak

नामदार गोपाळ कृष्ण गोखले

Namdar Gopal Krishna Gokhale

दादाभाई नौरोजी (Grand Old Man of India)

Dadabhai Naoroji (Grand Old Man of India)

न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे

Justice Mahadev Govind Ranade

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (३) - दादाभाई नौरोजी (Grand Old Man of India).

सविस्तर विश्लेषण:

• पर्याय (३) बरोबर आहे: 'भारताचे पितामह' (Grand Old Man of India) म्हणून गौरवले गेलेले दादाभाई नौरोजी (१८२५–१९१७) यांनी २ मे १८६७ रोजी लंडन येथील 'ईस्ट इंडिया असोसिएशन'च्या बैठकीत 'England's Debt to India' हा निबंध वाचून संपत्तीच्या वहनाचा सिद्धांत (Drain Theory) सर्वप्रथम मांडला. त्यांनी १९०१ मध्ये लंडन येथून 'Poverty and Un-British Rule in India' हा विश्वविख्यात ग्रंथ प्रसिद्ध केला.

• दादाभाईंनी १८६७-६८ मध्ये भारताचे दरडोई वार्षिक उत्पन्न सर्वप्रथम वैज्ञानिक पद्धतीने मोजले, जे प्रति व्यक्ती ₹२० इतके निघाले होते.

• ते १८९२ मध्ये ब्रिटिश संसदेच्या 'हाऊस ऑफ कॉमन्स'वर निवडून जाणारे पहिले आशियाई/भारतीय खासदार (फिन्सबरी मतदारसंघातून लिबरल पक्षातर्फे) ठरले.

• पर्याय (१) अयोग्य: टिळकांनी 'द आर्क्टिक होम इन द वेदाज' आणि 'गीता रहस्य' लिहिले.

• पर्याय (२) अयोग्य: गोखलेंनी इंपीरियल लेजिस्लेटिव्ह कौन्सिलमध्ये ब्रिटिश अर्थसंकल्पाची साधार चिकित्सा केली.

• पर्याय (४) अयोग्य: न्या. रानडे यांनी 'Essays on Indian Economics' (१८९८) लिहिले.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

दादाभाई नौरोजी यांनी काँग्रेसचे तीन वेळा अध्यक्षपद भूषवले: १८८६ (कलकत्ता), १८९३ (लाहोर) आणि १९०६ (कलकत्ता). १९०६ च्या कलकत्ता अधिवेशनात त्यांनी सर्वप्रथम काँग्रेसच्या व्यासपीठावरून 'स्वराज्य' (Swaraj) हे राष्ट्रीय ध्येय घोषित केले.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) - Dadabhai Naoroji (Grand Old Man of India).

Detailed Analysis:

• Option (3) is correct: Revered as the 'Grand Old Man of India', Dadabhai Naoroji (1825–1917) formulated the Economic Drain Theory in a paper titled 'England's Debt to India' presented before the East India Association in London on May 2, 1867. In 1901, he published his magnum opus 'Poverty and Un-British Rule in India'.

• He was the first to estimate India's National Income and per capita income (calculating it at ₹20 per annum for 1867-68).

• In 1892, he became the first Indian/Asian elected to the British House of Commons representing Central Finsbury as a Liberal MP.

• Option (1) is incorrect: Tilak authored 'The Arctic Home in the Vedas' and 'Gita Rahasya'.

• Option (2) is incorrect: Gokhale dissected colonial imperial budgets with rigorous fiscal scholarship.

• Option (4) is incorrect: Justice Ranade wrote 'Essays on Indian Economics' (1898).

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Dadabhai Naoroji presided over the Indian National Congress three times: 1886 (Calcutta), 1893 (Lahore), and 1906 (Calcutta). At the 1906 session, he proclaimed 'Swaraj' (Self-government) as the explicit political goal of the Congress.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) नामदार गोपाळ कृष्ण गोखले (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) दादाभाई नौरोजी (Grand Old Man of India) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (३) - दादाभाई नौरोजी (Grand Old Man of India).

✗ पर्याय (4) न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'दादाभाई नौरोजी (Grand Old Man of India)' हे असून ते 'स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन