🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

आंतरराष्ट्रीय संबंधांमधील 'अलिप्ततावादी चळवळी'च्या (Non-Aligned Movement - NAM) संदर्भातील खालील विधाने विचारात घ्या: १. दुसऱ्या महायुद्धानंतर वसाहतवादी साम्राज्यशाही यंत्रणा कोसळत असताना आणि शीतयुद्धाच्या (Cold War) वाढत्या तणावाच्या काळात NAM ची स्थापना झाली. २. NAM चे सदस्यत्वाचे निकष असे नमूद करतात की, कोणत्याही महासत्तेच्या लष्करी युतीत (उदा. NATO, Warsaw Pact) सहभागी न होता देशाने आंतरराष्ट्रीय शांतता आणि सहअस्तित्वावर आधारित स्वतंत्र परराष्ट्र धोरण स्वीकारले पाहिजे. वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने बरोबर आहे/आहेत?

EN Consider the following statements with respect to the Non-Aligned Movement (NAM) in international relations: 1. The Non-Aligned Movement (NAM) emerged during the collapse of the colonial system and at the height of the Cold War rivalry. 2. Its membership criteria require that member states must pursue an independent foreign policy based on peaceful coexistence without joining multilateral military alliances of the superpowers (e.g., NATO, Warsaw Pact). Which of the statements given above is/are correct?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

फक्त १

Only 1

फक्त २

Only 2

१ आणि २ दोन्हीही विधाने बरोबर आहेत

Both 1 and 2 are correct

१ किंवा २ दोन्हीही नाही

Neither 1 nor 2

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (३) - १ आणि २ दोन्हीही विधाने बरोबर आहेत.

सविस्तर विश्लेषण:

• विधान १ बरोबर आहे: दुसऱ्या महायुद्धानंतर आशिया, आफ्रिका आणि लॅटिन अमेरिकेतील देश वसाहतवादी जोखडातून मुक्त होत होते. त्याच वेळी जग अमेरिका (भांडवलशाही) आणि सोव्हिएत युनियन (साम्यवाद) या दोन परस्परविरोधी लष्करी गटांमध्ये विभागले गेले होते. या शीतयुद्धापासून अलिप्त राहण्यासाठी नवस्वतंत्र देशांनी NAM ची स्थापना केली.

• विधान २ बरोबर आहे: जून १९६१ च्या कैरो बैठकीत NAM च्या सदस्यत्वाचे निकष निश्चित केले गेले:

१) कोणत्याही महासत्तेशी लष्करी करार न करणे (नाटो किंवा वॉर्सा पॅक्टमध्ये सहभागी नसणे).

२) परदेशी सैन्याला स्वतःच्या भूमीवर लष्करी तळ उभारण्याची परवानगी न देणे.

३) राष्ट्रीय स्वातंत्र्य चळवळींना पाठिंबा देणे.

४) पंचशील तत्त्वांवर आधारित स्वतंत्र परराष्ट्र धोरण राबवणे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

NAM ची पहिली अधिकृत शिखर परिषद सप्टेंबर १९६१ मध्ये बेलग्रेड (युगोस्लाव्हिया) येथे भरली. याचे पाच मुख्य संस्थापक नेते होते: पं. जवाहरलाल नेहरू (भारत), मार्शल टिटो (युगोस्लाव्हिया), गमाल अब्देल नासेर (इजिप्त), क्वामे एनक्रुमा (घाना) आणि सुकार्नो (इंडोनेशिया).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (3) - Both 1 and 2 are correct.

Detailed Analysis:

• Statement 1 is correct: The Non-Aligned Movement emerged amidst the decolonization of Asia and Africa and the dangerous bipolar tensions of the Cold War between the United States and the Soviet Union.

• Statement 2 is correct: At the Cairo Preparatory Conference (June 1961), membership criteria were codified: adopting an independent foreign policy based on peaceful coexistence, rejecting bilateral or multilateral military alliances (like NATO, SEATO, or Warsaw Pact) linked to superpower rivalries, and forbidding foreign military bases on national soil.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

The first NAM Summit was held in September 1961 in Belgrade, Yugoslavia. Its five founding architects were Jawaharlal Nehru (India), Josip Broz Tito (Yugoslavia), Gamal Abdel Nasser (Egypt), Kwame Nkrumah (Ghana), and Sukarno (Indonesia).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) फक्त १ (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) फक्त २ (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) १ आणि २ दोन्हीही विधाने बरोबर आहेत (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (३) - १ आणि २ दोन्हीही विधाने बरोबर आहेत.

✗ पर्याय (4) १ किंवा २ दोन्हीही नाही (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर '१ आणि २ दोन्हीही विधाने बरोबर आहेत' हे असून ते 'स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'स्वातंत्र्योत्तर भारत: संस्थानांचे विलीनीकरण व राष्ट्र उभारणी' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन