महाराष्ट्रातील खनिज साठे आणि उत्पादनाविषयी खालील विधाने विचारात घ्या: (a) बॉक्साईट या खनिजावर प्रक्रिया करून प्रामुख्याने क्रोमाईट धातूचे उत्पादन केले जाते. (b) सांगली जिल्ह्यातील शिराळा तालुक्यात बॉक्साईटचे साठे आढळतात. (c) पालघर जिल्ह्यातील तुंगार (तुंगारेश्वर) टेकड्यांमध्ये बॉक्साईटचे साठे उपलब्ध आहेत. वरीलपैकी कोणती विधाने **योग्य** आहेत?
EN
Consider the following statements regarding mineral occurrences and distribution in Maharashtra:
(a) Chromite metal is primarily manufactured by processing bauxite mineral.
(b) Bauxite deposits are found in Shirala taluka of Sangli district.
(c) Bauxite reserves are located in the Tungar (Tungareshwar) hills of Palghar district.
Which of the statements given above are **correct**?
योग्य उत्तर पर्याय (4) म्हणजेच (b) आणि (c) दोन्ही योग्य आहे.
सविस्तर विश्लेषण:
•
विधान (a) चुकीचे आहे: बॉक्साईटपासून ॲल्युमिनियम या धातूचे उत्पादन केले जाते, क्रोमाईटचे नाही. क्रोमाईट हे स्वतंत्र धातू खनिज असून ते क्रोमियमचे मुख्य धातुक आहे.
•
विधान (b) बरोबर आहे: सांगली जिल्ह्यातील पश्चिम भागातील शिराळा तालुक्यात सह्याद्रीच्या डोंगरमाथ्यावरील जांभ्या खडकात दर्जेदार बॉक्साईटचे साठे आढळतात.
•
विधान (c) बरोबर आहे: पालघर/ठाणे जिल्ह्यातील तुंगार टेकड्या (Tungareshwar Hills) या भागात बॉक्साईटचे महत्त्वाचे साठे नोंदवले गेले आहेत.
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
विधान (a) चुकीचे असून (b) व (c) बरोबर असल्याने पर्याय (4) हे अचूक उत्तर ठरते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
महाराष्ट्रात बॉक्साईटचे प्रमुख जिल्हे: कोल्हापूर (सर्वाधिक उत्पादन), सांगली (शिराळा), रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग, रायगड आणि ठाणे/पालघर. कोल्हापूर जिल्ह्यातील बॉक्साईट कर्नाटकातील बेळगाव येथील 'इंडालको' (HINDALCO) ॲल्युमिनियम कारखान्याला पाठवले जाते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (4) i.e. Both (b) and (c) are correct.
Detailed Analysis:
•
Statement (a) is incorrect: Bauxite is processed to produce Aluminium, NOT Chromite. Chromite is an independent iron chromium oxide ore (*FeCr2O4*).
•
Statement (b) is correct: Shirala taluka in the western hilly fringe of Sangli district contains proven bauxite deposits capped over laterite.
•
Statement (c) is correct: The Tungar Hills (Tungareshwar range) in Palghar/Thane district hold recognized bauxite reserves.
Distractor Analysis:
•
Because Statement (a) contains an elemental error, options (1) and (3) fail. Thus, Option (4) is correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Kolhapur district accounts for the bulk of Maharashtra's bauxite mining. The ore is transported to the HINDALCO aluminium smelter at Belagavi (Karnataka) for processing.