नागरी भूगोलातील शहरी वस्त्यांचे वर्गीकरण आणि महाराष्ट्रातील त्यांची विशिष्ट उदाहरणे यांच्या जोड्या विचारात घ्या: **शहरी वर्गीकरण** १. शहर (City / Central Urban Core) २. नगर / जनगणनानगरे (Census Town) ३. उपनगर (Suburb) **उदाहरणे** - कोल्हापूर - खारघर (नवी मुंबई) - बोरिवली (मुंबई उपनगर) वरीलपैकी कोणत्या जोड्या अचूक जुळलेल्या आहेत?
EN
Consider the classification of urban settlements and their typical representative examples in Maharashtra:
**Urban Classification**
1. City (Central Urban Core)
2. Census Town
3. Suburb
**Examples**
- Kolhapur
- Kharghar (Navi Mumbai)
- Borivali (Mumbai Suburban)
Which of the above pairs are correctly matched?
योग्य उत्तर पर्याय (2) म्हणजेच सर्व १, २ आणि ३ अचूक आहेत.
सविस्तर विश्लेषण:
•
१. शहर (City) - कोल्हापूर (अचूक): १ लाखांपेक्षा जास्त लोकसंख्या असलेले, स्वतःची महानगरपालिका आणि ऐतिहासिक केंद्रीय व्यापारी जिल्हा (CBD) असलेले कोल्हापूर हे स्वतंत्र प्रमुख शहर आहे.
•
२. नगर / सेन्सस टाऊन (Town) - खारघर (अचूक): रायगड जिल्ह्यातील सिडकोने विकसित केलेले खारघर हे २०११ च्या जनगणनेनुसार सुमारे ८०,६१२ लोकसंख्या असलेले नियोजित जनगणनानगरे (Census Town) आहे (आता ते पनवेल मनपाचा भाग आहे).
•
३. उपनगर (Suburb) - बोरिवली (अचूक): मूळ मुंबई शहराच्या (दक्षिण मुंबई) बाहेरील पश्चिम उपनगरीय रेल्वे कॉरिडॉरवर वसलेले बोरिवली हे मुंबईचे निवासी उपनगर आहे.
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
तिन्ही जोड्या त्यांच्या भौगोलिक संकल्पनेनुसार अचूक जुळलेल्या असल्याने पर्याय (2) हे योग्य उत्तर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
City (शहर): १ लाखांपेक्षा जास्त लोकसंख्या (वर्ग १ चे नगर).
•
Metropolis (महानगर): १० लाखांपेक्षा जास्त लोकसंख्या (उदा. पुणे, नागपूर).
•
Megacity (मेगासिटी): १ कोटीपेक्षा जास्त लोकसंख्या (उदा. बृहन्मुंबई).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (2) i.e. All 1, 2 and 3 are correct.
Detailed Analysis:
•
1. City - Kolhapur (Correct): With a municipal corporation and population well exceeding 1 lakh, Kolhapur represents a prominent primary urban core in Western Maharashtra.
•
2. Town / Census Town - Kharghar (Correct): Developed as a modern nodal node by CIDCO in Raigad district, Kharghar was classified as a major Census Town in Census 2011 (population 80,612), currently within Panvel Municipal Corporation.
•
3. Suburb - Borivali (Correct): Positioned along the Western Railway corridor, Borivali functions as a quintessential residential suburb of the Mumbai metropolitan core.
Distractor Analysis:
•
Because all three designations accurately pair urban geography concepts with their Maharashtra settlement counterparts, Option (2) is valid.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Census classification hierarchy:
•
Class I Town / City: Population > 100,000 (1 Lakh)
•
Metropolitan City: Population > 1,000,000 (10 Lakhs)
•
Megacity: Population > 10,000,000 (1 Crore).