🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

माहिती अधिकार अधिनियम, २००५ अंतर्गत माहिती मिळवण्याच्या प्रक्रियेविषयी खालील विधाने विचारात घ्या: विधान (A): माहिती मिळवण्यासाठी अर्जाचा कोणताही क्लिष्ट किंवा कायदेशीर छापील नमुना संविधानाने/कायद्याने बंधनकारक केलेला नाही; नागरिक साध्या कागदावर किंवा ऑनलाइन प्रणालीद्वारे अर्ज करू शकतात. विधान (B): कलम ६(२) मधील तरतुदीनुसार, अर्जदाराला माहिती मागण्यामागील कोणतेही कारण स्पष्ट करण्याची किंवा आपला संपर्क तपशील वगळता इतर कोणतेही वैयक्तिक तपशील देण्याची आवश्यकता नसते. खालीलपैकी अचूक पर्याय निवडा:

EN With reference to the application process for obtaining information under the Right to Information Act, 2005, consider the following statements: Statement (A): There is no rigid statutory application form prescribed under the Act; an applicant can apply on plain paper or through an online portal. Statement (B): Under Section 6(2), an applicant is NOT required to provide reasons for requesting the information or any personal details other than those necessary for contacting them. Select the correct option:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

केवळ (B) योग्य आहे

Only (B) is correct

(A) आणि (B) दोन्ही विधाने योग्य आहेत

Both (A) and (B) are correct

(A) आणि (B) दोन्ही विधाने अयोग्य आहेत

Neither (A) nor (B) is correct

केवळ (A) योग्य आहे

Only (A) is correct

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: (२) (A) आणि (B) दोन्ही विधाने योग्य आहेत.

स्पष्टीकरण:

• विधान (A) बरोबर आहे: RTI कायद्यान्वये अर्ज करण्यासाठी कोणताही कठोर कायदेशीर फॉरमॅट नाही. नागरिक साध्या कागदावर मराठी, हिंदी किंवा इंग्रजीत अर्ज लिहून किंवा ऑनलाइन आरटीआय पोर्टलद्वारे विहित शुल्कासह (₹१०) सादर करू शकतात.

• विधान (B) बरोबर आहे: माहिती अधिकार कायद्याच्या कलम ६(२) मध्ये स्पष्टपणे नमूद आहे की: "माहितीसाठी विनंती करणाऱ्या अर्जदारास ती माहिती मागण्याचे कोणतेही कारण देण्याची किंवा त्याच्याशी संपर्क साधण्यासाठी जे आवश्यक असेल त्याखेरीज इतर कोणतेही वैयक्तिक तपशील देण्याची आवश्यकता असणार नाही."

• यामुळे नागरिकांना कोणतीही भीती न बाळगता माहिती मागण्याचे पूर्ण स्वातंत्र्य मिळते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

कलम ६(२) हे RTI कायद्याचे सर्वात क्रांतिकारी कलम मानले जाते, जे अर्जदाराला 'माहिती का हवी आहे' याचे स्पष्टीकरण देण्याच्या बंधनातून मुक्त करते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: (2) Both (A) and (B) are correct.

Explanation:

• Statement (A) is correct: The RTI Act does not prescribe any rigid or cumbersome form. Applications can be drafted on plain paper in Marathi, Hindi, or English, or submitted electronically via RTI online portals with the nominal ₹10 fee.

• Statement (B) is correct: Section 6(2) explicitly guarantees that: "An applicant making request for information shall not be required to give any reason for requesting the information or any other personal details except those that may be necessary for contacting him."

• Therefore, both statements (A) and (B) are correct.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Section 6(2) is regarded as a vital democratic safeguard, ensuring citizens cannot be harassed or interrogated regarding their motive for seeking public records.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) केवळ (B) योग्य आहे (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) (A) आणि (B) दोन्ही विधाने योग्य आहेत (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: (२) (A) आणि (B) दोन्ही विधाने योग्य आहेत.

⚠️ पर्याय (3) (A) आणि (B) दोन्ही विधाने अयोग्य आहेत (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) केवळ (A) योग्य आहे (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'उपराष्ट्रपती: निवड, पद व अधिकार' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-क मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (पेपर २: सामान्य अध्ययन व बुद्धिमत्ता)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट २ (GS-2: भारतीय संविधान व राजकारण)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: उपराष्ट्रपती: निवड, पद व अधिकार

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'उपराष्ट्रपती: निवड, पद व अधिकार' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयांतर्गत 'उपराष्ट्रपती: निवड, पद व अधिकार' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: भारतीय राज्यघटना व राज्यव्यवस्था विषयातील 'उपराष्ट्रपती: निवड, पद व अधिकार' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर '(A) आणि (B) दोन्ही विधाने योग्य आहेत' हे असून ते 'उपराष्ट्रपती: निवड, पद व अधिकार' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'उपराष्ट्रपती: निवड, पद व अधिकार' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन