भारतात आर्थिक नियोजनाचा पहिला पद्धतशीर आराखडा (First blueprint of economic planning) १९३४ मध्ये प्रस्तावित करण्याचे ऐतिहासिक श्रेय खालीलपैकी कोणाला दिले जाते?
EN
To whom is the historical credit of proposing the first systematic blueprint of economic planning in India in 1934 accorded?
योग्य उत्तर पर्याय (1) म्हणजेच 'भारतरत्न सर एम. विश्वेश्वरय्या' हे आहे.
विश्लेषण:
•
सर मोक्षगुंडम विश्वेश्वरय्या (M. Visvesvaraya): हे भारताचे महान अभियंते, मुत्सद्दी आणि म्हैसूर संस्थानाचे माजी दिवाण होते.
•
त्यांनी १९३४ मध्ये 'Planned Economy for India' (भारतासाठी नियोजित अर्थव्यवस्था) हे पुस्तक लिहून भारताच्या औद्योगिक विकासासाठी १० वर्षांचा नियोजनबद्ध कार्यक्रम प्रस्तावित केला.
•
त्यांचे मुख्य विचार:
•
'औद्योगिकीकरण करा अन्यथा नष्ट व्हा' (Industrialize or Perish) हा प्रसिद्ध संदेश त्यांनी दिला.
•
राष्ट्रीय उत्पन्न १० वर्षांत दुप्पट करण्याचे आणि शेतीवरील भार कमी करून उद्योगांकडे कामगार वळवण्याचे ध्येय त्यांनी मांडले.
•
त्यांच्या सन्मानार्थ १५ सप्टेंबर हा त्यांचा जन्मदिवस भारतात 'अभियंता दिन' (Engineers' Day) म्हणून साजरा केला जातो.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (2) महात्मा गांधी यांनी ग्रामस्वराज्याची संकल्पना मांडली.
•
पर्याय (3) पंडित नेहरू यांनी १९३८ च्या राष्ट्रीय नियोजन समितीचे अध्यक्षपद भूषवले.
•
पर्याय (4) सरदार पटेल हे देशाच्या एकात्मतेचे शिल्पकार होते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
सर एम. विश्वेश्वरय्या यांना १९५५ मध्ये भारताचा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार 'भारतरत्न' प्रदान करण्यात आला होता.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (1), i.e., 'Bharat Ratna Sir M. Visvesvaraya'.
Analysis:
•
Sir M. Visvesvaraya: Eminent civil engineer, statesman, and former Diwan of Mysore State.
•
Milestone: Authored *Planned Economy for India* in 1934, presenting the very first ten-year economic plan designed to double national income and shift labor from low-productivity agriculture to modern industrial enterprises.
•
Famous Dictum: Coined the famous national rallying cry: 'Industrialize or Perish'.
•
Legacy: His birthday on September 15 is observed across India as National Engineers' Day.
Distractor Analysis:
•
Option (2) Mahatma Gandhi advocated village self-sufficiency (Gram Swaraj).
•
Option (3) Jawaharlal Nehru led the 1938 National Planning Committee.
•
Option (4) Sardar Patel unified princely India.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Sir M. Visvesvaraya was conferred the Bharat Ratna in 1955.