भारताच्या खालीलपैकी कोणत्या पंचवार्षिक योजनेत तांत्रिक शिक्षण, रोजगार संधी आणि 'शिक्षण व मनुष्यबळ विकासावर' (Education and Manpower) विशेष रणनीतिक भर देण्यात आला होता?
EN
Which one of the following Five-Year Plans of India placed special strategic emphasis on 'Education and Manpower' development to fulfill industrial and technical personnel requirements?
योग्य उत्तर पर्याय (2) म्हणजेच 'चौथी पंचवार्षिक योजना' हे आहे.
विश्लेषण:
•
चौथी पंचवार्षिक योजना (१९६९-७४):
•
अध्यक्ष: इंदिरा गांधी; उपाध्यक्ष: प्रा. डी. आर. गाडगीळ.
•
मुख्य घोषवाक्य: 'स्थैर्यासह स्वावलंबन' (Growth with Stability and Progressive Self-reliance).
•
वैशिष्ट्य: या योजनेच्या विकास प्रक्रियेत 'शिक्षण आणि मनुष्यबळ नियोजन' (Education and Manpower) या घटकावर स्वतंत्र भर दिला गेला. देशातील कृषी आणि वाढत्या उद्योगांना कुशल अभियंते, तंत्रज्ञ आणि कृषी शास्त्रज्ञ पुरवण्यासाठी विद्यापीठ शिक्षण, आयआयटी, तंत्रनिकेतने आणि व्यावसायिक प्रशिक्षणाचा आराखडा या योजनेने बळकट केला.
•
कोठारी आयोगाच्या (१९६४-६६) शिफारशींनुसार राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण १९६८ ची अंमलबजावणी याच योजनेच्या काळात सुरू झाली.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (1) तिसरी योजना: कृषी व अन्नधान्य स्वावलंबन.
•
पर्याय (2) चौथी योजना: बरोबर उत्तर.
•
पर्याय (3) दुसरी योजना: अवजड व पायाभूत उद्योग.
•
पर्याय (4) पाचवी योजना: 'गरिबी हटाओ' आणि किमान गरजा कार्यक्रम (MNP).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारताने पहिली भूमीगत अणुचाचणी (Operation Smiling Buddha - १८ मे १९७४) पोखरण येथे चौथ्या पंचवार्षिक योजनेच्या शेवटीच यशस्वीरीत्या घेतली होती.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (2), i.e., 'Fourth Five-Year Plan'.
Analysis:
•
Fourth Five-Year Plan (1969-74):
•
Leadership: Chaired by Indira Gandhi; Deputy Chairman Prof. D.R. Gadgil.
•
Core Motto: 'Growth with Stability and Progressive Achievement of Self-Reliance'.
•
Manpower Architecture: Specially prioritized 'Education and Manpower' planning to harmonize technical education with industrial demand, absorbing skilled personnel and operationalizing recommendations of the Kothari Commission (1964-66) under the National Policy on Education 1968.
Distractor Analysis:
•
Option (1) Third Plan: Focused on agricultural food self-sufficiency.
•
Option (3) Second Plan: Heavy metallurgy and industrial capital assets.
•
Option (4) Fifth Plan: Focused on 'Garibi Hatao' and the Minimum Needs Programme (MNP).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
India conducted its first peaceful subterranean nuclear test ('Smiling Buddha' at Pokhran on May 18, 1974) at the end of the Fourth Five-Year Plan.