भारतातील 'वस्तू व सेवा कर' (Goods and Services Tax - GST) प्रणालीबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: (१) १२२ व्या घटनादुरुस्ती विधेयक २०१४ (१०१ वी घटनादुरुस्ती कायदा २०१६) चा मुख्य उद्देश वस्तू व सेवांवरील बहुस्तरीय अप्रत्यक्ष कर रद्द करून मूल्यवर्धित कर प्रणालीत क्रांतिकारक सुधारणा करणे हा होता. (२) 'एक देश, एक कर' या तत्त्वाविरुद्ध जाऊन जीएसटी कर प्रणाली वेगवेगळ्या राज्यांत वेगवेगळ्या प्रकारे लागू केली जाऊ शकते. (३) जीएसटी हा देशभरात वस्तू व सेवांच्या पुरवठ्यावर सर्व राज्यांमध्ये समान रीतीने लागू केलेला एक व्यापक गंतव्य-आधारित (Destination-based) कर आहे. (४) हा भारतातील स्वातंत्र्योत्तर काळातील अप्रत्यक्ष कर प्रणालीच्या सुधारणेतील सर्वात महत्त्वपूर्ण आणि ऐतिहासिक टप्पा आहे. वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत?
EN
Consider the following statements regarding the Goods and Services Tax (GST) in India:
(1) The 122nd Constitutional Amendment Bill 2014 (101st Amendment Act 2016) aimed to subsume cascading indirect taxes and reform Value Added Taxation on goods and services.
(2) Contradicting 'One Nation, One Tax', GST can be imposed and levied heterogeneously across different States.
(3) GST is a comprehensive destination-based consumption tax levied uniformly across the nation.
(4) It represents the single most significant and transformative reform of indirect taxation in post-independence India.
Which of the above statements are correct?
योग्य उत्तर पर्याय (4) म्हणजेच '(१), (३) आणि (४)' हे आहे.
विश्लेषण:
•
विधान (२) चूक आहे: जीएसटीचे मूळ ब्रीदवाक्यच 'एक देश, एक कर, एक बाजार' (One Nation, One Tax, One Market) हे आहे. जीएसटी अंतर्गत सर्व राज्यांमध्ये एकाच वस्तूवर एकच कर दर (Tax slab - ५%, १२%, १८%, २८%) लागू होतो. तो वेगवेगळ्या राज्यांत भिन्न पद्धतीने लागू केला जाऊ शकत नाही.
•
इतर सर्व विधाने सत्य आहेत:
•
विधान (१) बरोबर: १०१ व्या घटनादुरुस्ती कायद्याद्वारे केंद्राचे उत्पादन शुल्क, सेवा कर आणि राज्यांचे व्हॅट, जकात, प्रवेश कर विलीन करण्यात आले.
•
विधान (३) बरोबर: हा उत्पादन बिंदूवर न लागता उपभोग बिंदूवर लागणारा 'गंतव्य-आधारित' (Destination-based consumption tax) कर आहे.
•
विधान (४) बरोबर: १ जुलै २०१७ रोजी लागू झालेला जीएसटी हा स्वातंत्र्योत्तर भारतातील सर्वात मोठा अप्रत्यक्ष कर सुधारणा प्रकल्प आहे.
•
म्हणून विधाने १, ३ आणि ४ बरोबर आहेत.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
विधान (२) समाविष्ट असणारे पर्याय (1), (2) व (3) चुकीचे ठरतात.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
जीएसटी परिषदेची (GST Council) स्थापना कलम २७९A नुसार करण्यात आली असून केंद्रीय अर्थमंत्री त्याचे अध्यक्ष असतात आणि राज्यांचे अर्थमंत्री त्याचे सदस्य असतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (4), i.e., '1, 3 and 4'.
Analysis:
•
Statement (2) is incorrect: The core motto of GST is 'One Nation, One Tax, One Market'. It creates a harmonized national market by eliminating state-by-state tax divergence; identical uniform slabs (0%, 5%, 12%, 18%, 28%) apply across all States and UTs.
•
Statements (1), (3), and (4) are accurate:
•
Statement (1) is correct: The 101st Constitutional Amendment Act 2016 subsumed cascading central excises, service tax, state VAT, entry taxes, and octroi into a streamlined value-added tax.
•
Statement (3) is correct: GST is structured as a multi-stage destination-based consumption tax collected where goods/services are ultimately consumed.
•
Statement (4) is correct: Rolled out on July 1, 2017, it constitutes the most ambitious fiscal federalism reform in modern India.
Distractor Analysis:
•
Options (1), (2), and (3) all incorporate the flawed Statement (2).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The GST Council is a constitutional body established under Article 279A, chaired by the Union Finance Minister with State Finance Ministers as voting members.