🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
अर्थव्यवस्था व नियोजन MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

भारत सरकारच्या अल्पकालीन रोख्यांच्या संदर्भात, भारतीय रिझर्व्ह बँकेमार्फत जारी करण्यात येणारी '१४ दिवसांची मध्यम स्वरूपाची ट्रेझरी बिले' (14-day Intermediate Treasury Bills) खालीलपैकी कोणाला जारी केली जातात? I. केवळ राज्य सरकारे आणि केंद्रशासित प्रदेश II. केवळ भारतातील सामान्य नागरिक व खाजगी कंपन्या योग्य पर्याय निवडा:

EN With reference to the government's short-term money market instruments, to whom are the '14-day Intermediate Treasury Bills' issued by the Reserve Bank of India? I. State Governments and Union Territories only II. Indian citizens and private commercial corporations only Select the correct option:
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
I आणि II दोन्ही
Both I and II
B
केवळ I
Only I
C
I किंवा II दोन्ही नाही
Neither I nor II
D
केवळ II
Only II
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर केवळ I (पर्याय २) आहे.

सविस्तर विश्लेषण:

1. १४ दिवसांची ट्रेझरी बिले (14-day Intermediate Treasury Bills):
• ही बिले केवळ राज्य सरकारे, केंद्रशासित प्रदेश आणि काही परदेशी केंद्रीय बँकांना आपल्या तात्पुरत्या अतिरिक्त निधीच्या सुरक्षित गुंतवणुकीसाठी नॉन-मार्केटेबल स्वरूपात जारी केली जातात.
• ही बिले खुल्या बाजारात विकली जात नाहीत किंवा ती सामान्य नागरिक, खाजगी बँका किंवा व्यक्ती खरेदी करू शकत नाहीत (म्हणून विधान II चुकीचे आहे).
2. नियमित लिलाव होणारी ट्रेझरी बिले (Regular T-Bills):
• सामान्य जनतेसाठी, बँकांसाठी आणि वित्तीय संस्थांसाठी RBI मार्फत ९१ दिवस, १८२ दिवस आणि ३६४ दिवसांची नियमित ट्रेझरी बिले लिलावाद्वारे जारी केली जातात.
• ट्रेझरी बिले केवळ केंद्र सरकार जारी करू शकते, राज्य सरकारांना ट्रेझरी बिले जारी करण्याचा अधिकार नाही.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

परीक्षेतील महत्त्वाचा बारकावा:

• १४ दिवसांची इंटरमिजिएट बिले: केवळ राज्य सरकारांसाठी.
• ९१, १८२ व ३६४ दिवसांची बिले: सर्व नागरिक, संस्था व बँकांसाठी.
• ट्रेझरी बिले केवळ केंद्र सरकार जारी करते (राज्य सरकारे राज्य विकास कर्ज - SDL रोखे जारी करतात).
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Only I (Option 2).

Detailed Analysis:

1. 14-Day Intermediate Treasury Bills:
• These are specialized, non-auctioned treasury instruments issued exclusively on an on-tap basis to State Governments, Union Territories, and select foreign central banks to deploy temporary cash surpluses.
• They are strictly non-marketable and closed to the general public, commercial banks, or institutional investors (making Statement II incorrect).
2. Regular Auctionable Treasury Bills:
• Open to all retail and institutional investors at uniform or multiple price auctions across three standard tenors: 91 days, 182 days, and 364 days.
• T-bills are zero-coupon sovereign instruments issued at a discount and redeemed at face value.
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Crucial sovereign debt facts:

• 14-day T-bills: Reserved for State Governments/UTs.
• 91, 182, 364-day T-bills: Available to public and banking institutions.
• State governments CANNOT issue Treasury Bills; they issue State Development Loans (SDLs).
format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) I आणि II दोन्ही (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
✓ पर्याय (2) केवळ I (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **केवळ I** (पर्याय २) आहे.
⚠️ पर्याय (3) I किंवा II दोन्ही नाही (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) केवळ II (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'भारतीय बँकिंग प्रणाली व वित्तीय बाजारपेठ' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC संयुक्त गट-ब मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट ४ (पेपर २: अर्थशास्त्र व विज्ञान तंत्रज्ञान)
quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट ४ (GS-4: अर्थव्यवस्था व विज्ञान तंत्रज्ञान)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
अर्थव्यवस्था व नियोजन विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
भारतीय अर्थव्यवस्था व नियोजन विशेष चाचणी ०२
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: भारतीय बँकिंग प्रणाली व वित्तीय बाजारपेठ

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'भारतीय बँकिंग प्रणाली व वित्तीय बाजारपेठ' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: अर्थव्यवस्था व नियोजन विषयांतर्गत 'भारतीय बँकिंग प्रणाली व वित्तीय बाजारपेठ' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: अर्थव्यवस्था व नियोजन विषयातील 'भारतीय बँकिंग प्रणाली व वित्तीय बाजारपेठ' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'भारतीय बँकिंग प्रणाली व वित्तीय बाजारपेठ' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →