🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

सरपटणाऱ्या प्राण्यांच्या (वर्ग: रेप्टिलिया / Reptiles) वर्गात खालीलपैकी कोणता प्राणी वगळता इतर सर्व प्राण्यांचे हृदय हे तीन कप्प्यांचे (अपूर्ण चार कप्प्यांचे) असते?

EN In the vertebrate class Reptilia, animals possess a three-chambered heart, with the notable EXCEPTION of which of the following animals that possesses a fully partitioned four-chambered heart?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

सरडे (Lizards)

Lizards

साप (Snakes)

Snakes

मगर / सुसर (Crocodiles / Alligators)

Crocodiles / Alligators

कासव (Tortoise / Turtle)

Tortoise / Turtle

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय (३) मगर / सुसर (Crocodiles) आहे.

सविस्तर विश्लेषण:

• सरपटणाऱ्या प्राण्यांचे हृदय (Reptilian Heart):

• वर्ग रेप्टिलियामधील प्राण्यांचे हृदय हे सामान्यतः तीन कप्प्यांचे (दोन आलिंद आणि एक अपूर्ण विभागलेले निलय) असते.

• निलयामध्ये विभाजक पडदा (Inter-ventricular Septum) अपूर्ण असल्याने शुद्ध आणि अशुद्ध रक्त अंशतः मिसळते. याला 'अपूर्ण दुहेरी अभिसरण' (Incomplete Double Circulation) म्हणतात.

• साप, पाल, सरडे, कासव या सर्वांमध्ये ३ कप्प्यांचे हृदय असते.

• अपवाद - मगर (Crocodile):

• मगर, घडियाळ आणि अ‍ॅलिगेटर हे सरपटणारे प्राणी असूनही त्यांच्या हृदयात निलयाचा पडदा पूर्ण असतो.

• त्यामुळे मगरीचे हृदय पक्षी आणि सस्तन प्राण्यांप्रमाणे पूर्ण चार कप्प्यांचे (२ आलिंद + २ निलय) असते.

• मगरीमध्ये पूर्ण दुहेरी रक्ताभिसरण (Double Circulation) आढळते.

पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय (३) अचूक अपवाद आहे: मगर हा एकमेव सरपटणारा प्राणी आहे ज्याला चार कप्प्यांचे हृदय असते.

• पर्याय (१), (२) आणि (४) मधील प्राण्यांचे हृदय तीन कप्प्यांचे असते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

मगरीच्या रक्ताभिसरणात डाव्या आणि उजव्या महाधमणीच्या छेदनबिंदूवर एक विशेष छिद्र आढळते, ज्याला 'फोरामेन ऑफ पॅनिझ्झा' (Foramen of Panizza) म्हणतात. हे मगरीला पाण्याखाली असताना रक्त वळवण्यास मदत करते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option (3) Crocodiles / Alligators.

Detailed Analysis:

• Reptilian Cardiac Architecture and Evolutionary Exception:

• Reptiles typically possess a three-chambered heart consisting of two separate atria and a single, incompletely partitioned ventricle.

• Because the interventricular septum is incomplete, oxygenated blood from the lungs and deoxygenated blood from systemic tissues undergo transitional mixing in the ventricle (incomplete double circulation).

• Lizards, snakes, turtles, and tortoises all possess this 3-chambered blueprint.

• The Archosaurian Exception: Crocodilians:

• Crocodiles, alligators, and gharials are unique among living reptiles in possessing a completely divided interventricular septum, resulting in an anatomically complete four-chambered heart (two atria and two distinct ventricles).

• This arrangement allows full anatomical separation of the systemic and pulmonary circuits, functionally on par with birds and mammals.

Distractor Analysis:

• Option (3) is the classic evolutionary exception.

• Options (1) Lizards, (2) Snakes, and (4) Tortoises possess standard 3-chambered hearts.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

In crocodilians, a specialized shunt connecting the left and right aortic arches called the Foramen of Panizza allows blood to bypass the lungs during prolonged diving submersion.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) सरडे (Lizards) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) साप (Snakes) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) मगर / सुसर (Crocodiles / Alligators) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर पर्याय (३) मगर / सुसर (Crocodiles) आहे.

✗ पर्याय (4) कासव (Tortoise / Turtle) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'प्राण्यांचे वर्गीकरण व प्राणीशास्त्र' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भौतिकशास्त्र व रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: प्राण्यांचे वर्गीकरण व प्राणीशास्त्र

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'प्राण्यांचे वर्गीकरण व प्राणीशास्त्र' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'प्राण्यांचे वर्गीकरण व प्राणीशास्त्र' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'प्राण्यांचे वर्गीकरण व प्राणीशास्त्र' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'मगर / सुसर (Crocodiles / Alligators)' हे असून ते 'प्राण्यांचे वर्गीकरण व प्राणीशास्त्र' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'प्राण्यांचे वर्गीकरण व प्राणीशास्त्र' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन