🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

मानवी शरीरात प्रथिनांचे संश्लेषण वाढवून हाडांची लांबी व स्नायूंची वाढ नियंत्रित करणारा सोमाटोट्रोपिन (Somatotropin / Growth hormone) हा संप्रेरक कोणत्या ग्रंथीद्वारे स्रवला जातो?

EN In the human body, which endocrine gland is responsible for secreting **somatotropin (growth hormone)**, which stimulates protein synthesis, bone elongation, and muscular development?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

यकृत ग्रंथी (Liver gland)

Liver gland

पियुषिका ग्रंथी (Pituitary gland)

Pituitary gland

कंठग्रंथी / थायरॉईड ग्रंथी (Thyroid gland)

Thyroid gland

अधिवृक्क ग्रंथी / ॲड्रिनल ग्रंथी (Adrenal gland)

Adrenal gland

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पियुषिका ग्रंथी (Pituitary gland) आहे.

मुख्य विश्लेषण:

• सोमाटोट्रोपिन (Somatotropin): यालाच सर्वसामान्यपणे ग्रोथ हार्मोन (Growth Hormone - GH) म्हणतात. हा १९१ अमिनो आम्लांचा बनलेला एक पेप्टाइड संप्रेरक आहे.

• हा संप्रेरक पियुषिका ग्रंथीच्या अग्र खंडातील (Anterior Pituitary) सोमाटोट्रॉफ पेशींद्वारे थेट रक्तामध्ये स्रवला जातो.

• हे यकृतात IGF-1 (इन्सुलिन-लाइक ग्रोथ फॅक्टर) ची निर्मिती उत्तेजित करते, जे शरीराच्या हाडांच्या टोकांवरील कूर्चांचे (Epiphyseal cartilage) विभाजन घडवून आणून मानवाची उंची वाढवते.

पर्याय विश्लेषण:

• पर्याय १ (यकृत): पित्तरस तयार करते आणि संप्रेरकांच्या विघटनाचे कार्य करते.

• पर्याय २ (पियुषिका ग्रंथी): योग्य उत्तर. सोमाटोट्रोपिनचे उगमस्थान.

• पर्याय ३ (थायरॉईड ग्रंथी): थायरॉक्सिन संप्रेरक स्रवते.

• पर्याय ४ (ॲड्रिनल ग्रंथी): कॉर्टिसोल व ॲड्रेनलिन स्रवते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

लक्षात ठेवा: मानवाची उंची प्रामुख्याने ग्रोथ हार्मोन (GH) आणि थायरॉईड संप्रेरक (थायरॉक्सिन) या दोघांच्या समन्वयावर अवलंबून असते. ग्रोथ हार्मोनच्या कमतरतेमुळे बालकात होणाऱ्या खुजेपणामध्ये बुद्धिमत्ता सामान्य असते, तर थायरॉक्सिनच्या अभावामुळे होणाऱ्या खुजेपणामध्ये (क्रेटिनिझम - Cretinism) बालकाची मानसिक वाढही खुंटते!

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Pituitary gland.

Key Analysis:

• Somatotropin: The formal biochemical name for human Growth Hormone (GH), a single-chain polypeptide composed of 191 amino acid residues.

• Synthesized, packaged, and secreted by specialized acidophilic somatotroph cells in the anterior pituitary (adenohypophysis).

• Mediates somatic development both directly and indirectly via hepatic secretion of IGF-1 (Somatomedin C), stimulating cellular amino acid uptake, lipolysis, and chondrocyte proliferation at epiphyseal plates.

Distractor Analysis:

• Option 1 (Liver): Metabolic and bile-producing gland, not the primary source of somatotropin.

• Option 2 (Pituitary gland): Correct answer. The definitive endocrine organ of somatotropin synthesis.

• Option 3 (Thyroid gland): Produces iodinated thyronines regulating general basal metabolic rate.

• Option 4 (Adrenal gland): Produces mineralocorticoids, glucocorticoids, and catecholamines.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

High-yield diagnostic contrast: Pituitary dwarfism caused by Growth Hormone (GH) deficiency results in proportionate physical stunting with normal intelligence. In contrast, infantile hypothyroidism causes Cretinism, which involves both stunted physical growth and severe irreversible mental retardation!

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) यकृत ग्रंथी (Liver gland) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) पियुषिका ग्रंथी (Pituitary gland) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **पियुषिका ग्रंथी (Pituitary gland)** आहे.

⚠️ पर्याय (3) कंठग्रंथी / थायरॉईड ग्रंथी (Thyroid gland) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) अधिवृक्क ग्रंथी / ॲड्रिनल ग्रंथी (Adrenal gland) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

मानवी शरीरशास्त्र, पेशी व पोषण घटक चाचणी

quiz 25 प्रश्न timer 20 मिनिटे military_tech 25 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'पियुषिका ग्रंथी (Pituitary gland)' हे असून ते 'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'मानवी शरीरशास्त्र व जीवशास्त्र सर्वसमावेशक सराव संच' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन