घटपर्णी (Pitcher plant), द्रोसेरा (Sundew) यांसारख्या कीटकभक्षी वनस्पती (Insectivorous plants) प्रामुख्याने **खालीलपैकी कोणत्या रासायनिक मूलद्रव्याची तीव्र कमतरता असणाऱ्या मातीमध्ये** वाढतात?
EN
Carnivorous or insectivorous plants (such as Pitcher plants, Venus flytrap, and Drosera) naturally evolve predatory adaptations to grow in soils that are chronically deficient in which essential nutrient?
योग्य उत्तर नायट्रोजन (Nitrogen) आहे.
मुख्य विश्लेषण:
•
कीटकभक्षी वनस्पती (Insectivorous / Carnivorous plants): या अशा दलदलीच्या किंवा पाण्याचा निचरा न होणाऱ्या आम्लयुक्त जमिनीत वाढतात, जिथे नायट्रोजनची (Nitrogen) तीव्र कमतरता असते.
•
वनस्पतींना प्रथिनांची निर्मिती, न्यूक्लिक ॲसिड (DNA, RNA) आणि विकरांसाठी नायट्रोजनची अपरिहार्य गरज असते.
•
जमिनीतून नायट्रोजन न मिळाल्यामुळे या वनस्पती पानांचे रूपांतर सापळ्यांमध्ये (घट, चिकट तंतू) करतात आणि कीटकांना पकडून, पाचक रसांद्वारे त्यांचे विघटन करून कीटकांच्या शरीरातील प्रथिनांमधून नायट्रोजनचे शोषण करतात.
•
लक्षात ठेवा: या वनस्पती हरितद्रव्ययुक्त असून कार्बन डायऑक्साईड आणि सूर्यप्रकाशाच्या साहाय्याने प्रकाशसंश्लेषण स्वतःच करतात, फक्त नायट्रोजन मिळवण्यासाठी त्या कीटकांना खातात.
पर्याय विश्लेषण:
•
पर्याय १ (नायट्रोजन): योग्य उत्तर.
•
पर्याय २ (कार्बन): कार्बन हवेतील $CO_2$ मधून मिळतो.
•
पर्याय ३ व ४: सल्फर व पोटॅशियम हे इतर सूक्ष्म/स्थूल पोषक आहेत, पण कीटकभक्षणाचे मुख्य कारण नायट्रोजनची कमतरता आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
कीटकभक्षी वनस्पती मातीतील नायट्रोजनच्या अभावामुळे कीटकांचे भक्षण करतात.
•
या वनस्पती स्वयंपोषी (Autotrophic) असतात (प्रकाशसंश्लेषण करतात), परंतु नायट्रोजन पोषणासाठी त्या कीटकांवर अवलंबून असतात!
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Nitrogen.
Key Analysis:
•
Insectivorous / Carnivorous plants evolve in wet, acidic, waterlogged bogs and peat soils where nitrifying microbial activity is suppressed, creating extreme nitrogen deficiency.
•
Nitrogen is an essential building block for plant amino acids, proteins, ATP, and nucleic acids.
•
To overcome this deficit, their leaves are morphologically modified into specialized active/passive capture traps to lure, capture, and enzymatically hydrolyze insects, assimilating the liberated nitrogenous compounds.
•
Crucially, carnivorous plants are photosynthetic autotrophs that assimilate atmospheric carbon dioxide using chlorophyll; insect prey supplies only supplementary nitrogen and phosphorus.
Distractor Analysis:
•
Option 1 (Nitrogen): Correct answer.
•
Option 2 (Carbon): Readily absorbed from atmospheric $CO_2$ via stomata.
•
Options 3 and 4 (Sulphur & Potassium): Essential minerals, but not the selective evolutionary driver of carnivory.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Remember for MPSC General Science:
•
Insectivorous plants prey on insects exclusively to fulfill their Nitrogen needs.
•
They are still green photosynthetic autotrophs producing their own sugars!