वनस्पती सृष्टीच्या वर्गीकरणानुसार, ओलसर सावलीच्या खडकांवर हिरव्या मखमलीसारख्या पसरणाऱ्या आणि 'मुलाभ' (Rhizoids) असणाऱ्या **'मॉस' (Mosses - उदा. फ्युनारिया, स्फॅग्नम)** या वनस्पती कोणत्या विभागाशी संबंधित आहेत?
EN
In plant kingdom taxonomy, the soft, green velvety spore-producing non-vascular plants known as **'Mosses'** (*Funaria*, *Sphagnum*) belong to which of the following botanical divisions?
योग्य उत्तर ब्रायोफायटा (Bryophyta) आहे.
मुख्य विश्लेषण:
•
मॉस (Mosses): हे वनस्पती सृष्टीतील ब्रायोफायटा (Bryophyta) या विभागाच्या 'ब्रायोप्सिडा' (Bryopsida / Musci) या वर्गात मोडतात.
•
वैशिष्ट्ये:
•
हे दमट, ओलसर आणि सावलीच्या ठिकाणी जमिनीवर किंवा झाडांच्या खोडांवर मखमली गालिच्याप्रमाणे वाढतात.
•
यांच्यामध्ये खरी मुळे नसतात; मुळांऐवजी बहुपेशीय तंतू असतात ज्यांना 'मुलाभ' (Rhizoids) म्हणतात.
•
संवहनी संस्था (Xylem आणि Phloem) पूर्णपणे अनुपस्थित असते.
•
प्रमुख जीवन चक्रामध्ये 'गॅमेटोफाईट' (Gametophyte - युग्मकोद्भिद) हा प्रमुख, स्वतंत्र आणि प्रकाशसंश्लेषण करणारा टप्पा असतो.
•
उदाहरणे: फ्युनारिया (Funaria - सामान्य मॉस), स्फॅग्नम (Sphagnum - पीट मॉस), पॉलिट्रायकम (Polytrichum).
पर्याय विश्लेषण:
•
पर्याय १ (टेरिडोफायटा): नेचे (Ferns) यात येतात.
•
पर्याय २ (ब्रायोफायटा): योग्य उत्तर (मॉस व लिव्हरवॉर्ट्स).
•
पर्याय ३ व ४: बीज निर्माण करणाऱ्या संवहनी सपुष्प वनस्पती.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
ब्रायोफायटाचे दोन प्रमुख वर्ग:
•
लिव्हरवॉर्ट्स (Liverworts): *Riccia*, *Marchantia*.
•
मॉस (Mosses): *Funaria*, *Sphagnum* (Peat moss).
•
स्फॅग्नमचा वापर जमिनीत पाणी धरून ठेवण्यासाठी माळी करतात!
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Bryophyta.
Key Analysis:
•
Mosses: Classified within Class Bryopsida (Musci) under the division Bryophyta.
•
Botanical Characteristics:
•
Small, soft, non-vascular cryptogams forming dense green mats in damp, shaded habitats.
•
Anchored to substratum by multicellular branched rhizoids.
•
Lack vascular tissues (no specialized xylem vessels or phloem sieve tubes).
•
Dominant stage of the life cycle is the independent, leafy, green haploid gametophyte, upon which the sporophyte remains nutritionally dependent.
•
Prominent examples: *Funaria* (cord moss), *Sphagnum* (peat moss), *Polytrichum* (haircap moss).
Distractor Analysis:
•
Option 1 (Pteridophyta): Vascular cryptogams such as ferns and horsetails.
•
Option 2 (Bryophyta): Correct answer.
•
Options 3 and 4: Vascular phanerogams (seed-bearing gymnosperms and angiosperms).
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Core Divisions of Bryophytes:
•
Liverworts: *Marchantia*, *Riccia*
•
Mosses: *Funaria*, *Sphagnum* (Peat moss)
•
*Sphagnum* is renowned for producing 'peat' and for holding huge quantities of water!