खालीलपैकी कोणते मूलद्रव्य 'किरणोत्सारी मूलद्रव्य' (Radioactive Element) **नाही**?
EN
Which of the following elements is **NOT** a radioactive element?
योग्य उत्तर पर्याय (४) कॅडमियम (Cadmium - Cd) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
कॅडमियम ($Cd$, अ.क्र. ४८): हे आवर्तसारणीतील गण १२ मधील एक सामान्य संक्रमण धातू (Transition metal) मूलद्रव्य आहे. हे किरणोत्सारी नसलेले स्थिर मूलद्रव्य आहे.
•
कॅडमियमचा न्यूट्रॉन शोषण गुणांक (Neutron absorption cross-section) अतिशय उच्च असतो, म्हणूनच अणुभट्टीमध्ये केंद्रकीय विखंडनाची गती नियंत्रित करण्यासाठी कॅडमियमच्या कांड्या (Control Rods) वापरल्या जातात.
•
इतर तिन्ही पर्याय किरणोत्सारी आहेत:
•
युरेनियम ($U$, अ.क्र. ९२): नैसर्गिक किरणोत्सारी मूलद्रव्य (अणुइंधन).
•
थोरियम ($Th$, अ.क्र. ९०): भारतामध्ये केरळच्या समुद्रकिनाऱ्यावरील मोनाझाईट वाळूत मुबलक आढळणारे किरणोत्सारी मूलद्रव्य.
•
रेडियम ($Ra$, अ.क्र. ८८): मेरी क्युरी यांनी शोधलेले तीव्र किरणोत्सारी मूलद्रव्य.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण (Distractor Analysis):
•
पर्याय १, २ आणि ३ मधील सर्व मूलद्रव्यांचे अणुअंक ८२ पेक्षा जास्त आहेत आणि ती सर्व नैसर्गिक किरणोत्सारी मूलद्रव्ये आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
अणुअंक ८२ (शिसे - Lead) नंतर येणारी सर्व मूलद्रव्ये (अ.क्र. ८३ बिस्मथपासून पुढे) सामान्यतः अस्थिर आणि किरणोत्सारी असतात. तसेच तंत्रज्ञान (Technetium - अ.क्र. ४३) आणि प्रोमेथियम (Promethium - अ.क्र. ६१) ही ८३ पेक्षा कमी अणुअंक असणारी मानवनिर्मित किरणोत्सारी मूलद्रव्ये आहेत.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (4) Cadmium (Cd).
Explanation:
•
Cadmium ($Cd$, atomic number 48): A stable, non-radioactive d-block transition metal in Group 12.
•
Because Cadmium exhibits an exceptionally high neutron-capture cross-section, it is utilized as neutron-absorbing control rods in nuclear reactors to regulate the chain reaction.
•
Radioactive Nature of other options:
•
Uranium ($U$, $Z=92$): Naturally radioactive actinide used as nuclear fuel.
•
Thorium ($Th$, $Z=90$): Naturally radioactive element abundant in Indian monazite sands.
•
Radium ($Ra$, $Z=88$): Highly radioactive alkaline earth metal isolated by Marie Curie.
Distractor Analysis:
•
Options 1, 2, and 3 are well-established primordial and decay-series radioactive elements.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Elements with Atomic Number $Z > 82$ (beyond Lead) possess naturally unstable nuclei and are radioactive. Below $Z=82$, the only two exclusively radioactive elements are Technetium ($Z=43$) and Promethium ($Z=61$).