अंतर्वक्र आरशासमोर (Concave Mirror) एखादी वस्तू वक्रता केंद्राच्या पलीकडे (Beyond the Centre of Curvature, $C$) ठेवली असता तयार होणाऱ्या प्रतिमेचे स्वरूप कसे असते?
EN
What is the nature and characteristics of the image formed by a concave mirror when an object is placed beyond the centre of curvature ($C$)?
योग्य उत्तर पर्याय (१) वास्तविक, उलटी आणि वस्तूच्या आकारापेक्षा लहान (Real, Inverted and Diminished) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
जेव्हा एखादी वस्तू अंतर्वक्र आरशासमोर वक्रता केंद्राच्या ($C$) पलीकडे ठेवली जाते:
•
प्रतिमेचे स्थान: मुख्य नाभी ($F$) आणि वक्रता केंद्र ($C$) यांच्या दरम्यान तयार होते.
•
प्रतिमेचे स्वरूप: वास्तविक आणि उलटी (Real and Inverted) असते.
| - प्रतिमेचा आकार: वस्तूच्या आकारापेक्षा लहान (Diminished) असतो ($ | m | < 1$). |
|---|
इतर पर्यायांचे विश्लेषण (Distractor Analysis):
•
पर्याय २: आभासी, सुलट आणि मोठी प्रतिमा केवळ तेव्हाच मिळते जेव्हा वस्तू ध्रुव ($P$) आणि नाभी ($F$) यांच्या दरम्यान असते.
•
पर्याय ३: वास्तव प्रतिमा नेहमी उलटी असते, कधीही सुलट असू शकत नाही; तसेच समान आकाराची प्रतिमा वस्तू वक्रता केंद्रावर ($C$) असताना मिळते.
•
पर्याय ४: आभासी प्रतिमा कधीही उलटी नसते, ती नेहमी सुलट असते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
अंतर्वक्र आरशामधील वस्तू व प्रतिमेची स्थाने:
•
अनंतावर $\rightarrow$ नाभीवर ($F$), बिंदूरूप, वास्तव व उलटी.
•
$C$ च्या पलीकडे $\rightarrow$ $F$ आणि $C$ च्या दरम्यान, लहान, वास्तव व उलटी.
•
$C$ वर $\rightarrow$ $C$ वरच, समान आकाराची, वास्तव व उलटी.
•
$C$ आणि $F$ दरम्यान $\rightarrow$ $C$ च्या पलीकडे, मोठी, वास्तव व उलटी.
•
$F$ वर $\rightarrow$ अनंतावर, अतिविशालित, वास्तव व उलटी.
•
$F$ आणि $P$ दरम्यान $\rightarrow$ आरशाच्या मागे, विशालित, आभासी व सुलट.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (1) Real, inverted and diminished.
Explanation:
•
When an object is placed beyond the centre of curvature ($C$) of a concave spherical mirror:
•
Image Location: Formed between the principal focus ($F$) and the centre of curvature ($C$).
•
Nature of Image: Real and inverted (as reflected rays physically intersect in front of the mirror).
| - Size of Image: Diminished (smaller than the object), with magnification $0 < | m | < 1$. |
|---|
Distractor Analysis:
•
Option 2: Virtual, erect, and magnified images only occur when the object is positioned inside the focal length (between pole $P$ and focus $F$).
•
Option 3: A real image is fundamentally inverted; furthermore, an image of identical size ($m = -1$) is produced only when the object resides exactly at the centre of curvature ($C$).
•
Option 4: Virtual images are invariably erect; a 'virtual and inverted' combination is geometrically impossible in standard spherical reflection.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Concave Mirror Ray Optics Summary:
•
Object beyond $C \implies$ Image between $F$ and $C$ (Real, Inverted, Diminished).
•
Object at $C \implies$ Image at $C$ (Real, Inverted, Same Size).
•
Object between $C$ and $F \implies$ Image beyond $C$ (Real, Inverted, Magnified).