शालेय व उच्च शिक्षणात 'माहिती व संप्रेषण तंत्रज्ञानाच्या' (ICT in Education) उपयोगाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: (I) शिक्षणात तंत्रज्ञानाचा योग्य वापर विद्यार्थ्यांमध्ये सर्जनशीलता, चौकस वृत्ती आणि नाविन्यता वृद्धिंगत करतो. (II) आधुनिक काळात ज्ञान संपादन, डिजिटल संसाधने आणि अध्यापन पद्धती माहिती तंत्रज्ञानाच्या वापरावर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहेत. वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने **चुकीचे (अयोग्य)** आहे/आहेत?
EN
Consider the following statements regarding the integration of **Information and Communication Technology (ICT) in Education**:
(I) The pedagogical application of technology in education nurtures creativity, inquiry, and innovation among children.
(II) Contemporary educational delivery, e-learning resources, and pedagogical methods are increasingly reliant on information technology.
Which of the following statements is/are **incorrect**?
योग्य उत्तर पर्याय (४) यातील कोणतेही नाही (दोन्ही विधाने बरोबर आहेत) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
शिक्षणात आयसीटी (ICT in Education):
•
विधान (I) सत्य आहे: संगणक, स्मार्ट क्लासरूम्स, परस्परसंवादी सिम्युलेशन्स आणि कोडिंग टूल्समुळे विद्यार्थ्यांची कल्पनाशक्ती, समस्या सोडवण्याची क्षमता (Problem-solving skills) आणि सर्जनशीलता वाढीस लागते.
•
विधान (II) सत्य आहे: आजच्या डिजिटल युगात ई-लर्निंग प्लॅटफॉर्म्स (उदा. DIKSHA, SWAYAM, ई-पाठशाला) आणि आभासी वर्गखोल्यांमुळे शिक्षण व्यवस्था माहिती तंत्रज्ञानावर अत्यंत मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे.
•
प्रश्नात 'चुकीचे विधान' विचारले आहे. दोन्ही विधाने पूर्णपणे बरोबर असल्याने यांपैकी कोणतेही चुकीचे नाही; म्हणून पर्याय (४) हे अचूक उत्तर ठरते.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण (Distractor Analysis):
•
पर्याय १, २ आणि ३ चुकीचे आहेत कारण दोन्ही विधाने शैक्षणिक मानसशास्त्र आणि राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (NEP 2020) नुसार सत्य आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारतातील प्रमुख डिजिटल शिक्षण उपक्रम:
•
DIKSHA: शालेय शिक्षकांसाठी व विद्यार्थ्यांसाठी राष्ट्रीय डिजिटल पायाभूत सुविधा.
•
SWAYAM: मोफत ऑनलाइन उच्च शिक्षणासाठी MOOCs प्लॅटफॉर्म.
•
SWAYAM PRABHA: शिक्षणासाठी ३४ DTH टीव्ही चॅनेल्सचा समूह (२४x७ प्रसारण).
•
NEP 2020: शिक्षणातील तंत्रज्ञानासाठी NETF (National Educational Technology Forum) ची स्थापना.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (4) None of these (Both statements are correct).
Explanation:
•
ICT in Educational Pedagogy:
•
Statement (I) is correct: Integrating multimedia, virtual labs, interactive simulations, and robotics into school curricula stimulates higher-order cognitive thinking, analytical curiosity, and creative problem-solving.
•
Statement (II) is correct: Modern education is deeply digitized, anchored in virtual learning environments, digital repositories, adaptive assessments, and online pedagogy.
•
Because the prompt seeks the incorrect statement and both statements are factually and pedagogically sound, "None of these" is the logically rigorous selection.
Distractor Analysis:
•
Options 1, 2, and 3 are invalid because neither statement is false.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Government of India Digital Education Platforms:
•
DIKSHA: Digital Infrastructure for Knowledge Sharing (School education)
•
SWAYAM: Study Webs of Active-Learning for Young Aspiring Minds (Free online university courses)
•
Swayam Prabha: 24x7 educational DTH television channels
•
NETF: National Educational Technology Forum introduced under NEP 2020.