भारतीय राष्ट्रीय चळवळीतील राजकीय गुरू-शिष्य परंपरेबाबत खालील विधाने विचारात घेऊन अचूक पर्याय निवडा: (अ) महात्मा गांधी हे गोपाळ कृष्ण गोखले यांना आपले राजकीय गुरू मानत असत. (ब) नामदार गोपाळ कृष्ण गोखले हे न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे यांना आपले गुरू मानत असत. पर्यायी उत्तरे:
EN
Consider the following statements regarding the lineage of political mentorship in the Indian National Movement and select the correct option:
(a) Mahatma Gandhi revered Gopal Krishna Gokhale as his political mentor / guru.
(b) Namdar Gopal Krishna Gokhale revered Justice Mahadev Govind Ranade as his political mentor / guru.
Alternative Options:
अचूक उत्तर पर्याय (२) - (अ) आणि (ब) दोन्ही योग्य हे आहे.
### सविस्तर विश्लेषण:
•
राजकीय गुरू-शिष्य परंपरा:
•
विधान (अ) योग्य आहे: महात्मा गांधी जेव्हा दक्षिण आफ्रिकेतून १९१५ मध्ये भारतात परतले, तेव्हा गोपाळ कृष्ण गोखले यांच्या सल्ल्यानुसार त्यांनी प्रथम एक वर्ष संपूर्ण भारतभर प्रवास करून देशाची प्रत्यक्ष स्थिती जाणून घेतली. गांधीजींनी गोखल्यांना आपले 'राजकीय गुरू' मानले आणि त्यांच्यावर 'धर्मात्मा गोखले' हे गुजराती पुस्तक लिहिले.
•
विधान (ब) योग्य आहे: गोपाळ कृष्ण गोखले हे न्या. महादेव गोविंद रानडे यांच्या उदारमतवादी, सनदशीर आणि सखोल अर्थशास्त्रीय दृष्टिकोनाने अत्यंत प्रभावित होते. गोखले रानडे यांना आपले 'मार्गदर्शक व राजकीय गुरू' मानत असत.
•
म्हणजेच परंपरेचा क्रम: न्या. रानडे $\rightarrow$ गोपाळ कृष्ण गोखले $\rightarrow$ महात्मा गांधी असा होता.
### पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय (१) व (३) अपूर्ण: दोन्ही विधाने ऐतिहासिकदृष्ट्या १००% अचूक आहेत.
•
पर्याय (२) अचूक: दोन्ही विधाने योग्य ठरतात.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
भारत सेवक समाज (Servants of India Society): १२ जून १९०५ रोजी गोपाळ कृष्ण गोखले यांनी पुणे येथे स्थापन केला.
•
सुधारक: गोखले १८८८ मध्ये आगरकरांच्या 'सुधारक' या वृत्तपत्राच्या इंग्रजी विभागाचे संपादक होते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option (2) - Both (a) and (b) are correct.
### Detailed Explanation:
•
Mentorship Lineage in Modern Indian Politics:
•
Statement (a) is correct: When Mahatma Gandhi returned to India from South Africa in 1915, Gopal Krishna Gokhale advised him to tour the length and breadth of India for one full year to understand the pulse of the masses. Gandhi explicitly accepted Gokhale as his Political Guru and authored the tribute monograph *Dharmatma Gokhale* in Gujarati.
•
Statement (b) is correct: Gopal Krishna Gokhale regarded Justice Mahadev Govind Ranade as his revered mentor and master, internalizing Ranade's constitutionalism, meticulous empirical research, and liberal economic doctrines.
•
Lineage: Justice Ranade $\rightarrow$ Gopal Krishna Gokhale $\rightarrow$ Mahatma Gandhi.
### Option Analysis:
•
Options (1) and (3) are incomplete: Both statements are universally affirmed facts.
•
Option (2) is correct: Confirms both propositions.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Servants of India Society: Founded by Gopal Krishna Gokhale on June 12, 1905 in Pune.
•
Sudharak: Gokhale served as editor of the English section of Gopal Ganesh Agarkar's journal *Sudharak* (1888).