शरीराची जलद वाढ, स्नायूंची उभारणी आणि उतींची झीज भरून काढण्यासाठी खालीलपैकी कोणास शरीराच्या वजनाच्या प्रमाणात अन्नामधून सर्वाधिक प्रथिनांची (Proteins) आवश्यकता असते?
EN
To support rapid somatic growth, tissue building, and muscular development, who among the following requires the highest intake of dietary proteins relative to body weight?
स्पष्टीकरण:
१)
प्रथिनांची (Proteins) जैविक गरज:
•
प्रथिने हे शरीराचे 'बांधणी घटक' (Body Building Blocks) आहेत. ते स्नायू, हाडे, एन्झाईम्स (विकरे) आणि हार्मोन्सच्या निर्मितीसाठी आवश्यक असतात.
•
१२ ते १८ वर्षे वयोगटातील वयात येणारी मुले/मुली (किशोरावस्था - Adolescents):
•
या वयात 'ग्रोथ स्पर्ट' (Growth Spurt) म्हणजेच शारीरिक वाढीचा वेग सर्वांत तीव्र असतो.
•
हाडांची लांबी, स्नायूंचे वस्तुमान (Muscle Mass), लैंगिक अवयवांचा विकास आणि हार्मोन्सच्या स्रावामध्ये प्रचंड वाढ होते.
•
त्यामुळे शरीराच्या वजनाच्या प्रमाणात (प्रति किलो वजनामागे) वयात येणाऱ्या मुलांना प्रथिनांची मागणी प्रौढांपेक्षा (सुमारे १.२ ते १.५ ग्रॅम/किग्रॅ) सर्वाधिक असते.
२)
इतर पर्यायांची तुलना:
•
शेतावर कष्ट करणारी व्यक्ती: यांना स्नायूंच्या हालचालींसाठी ऊर्जेची (कॅलरीज व कर्बोदके) गरज सर्वाधिक असते, केवळ प्रथिनांची नाही.
•
गरोदर स्त्री: गर्भाच्या वाढीसाठी अतिरिक्त प्रथिनांची गरज असते, परंतु वाढीच्या दराच्या दृष्टीने किशोरावस्थेतील तीव्र पेशीविभाजन अद्वितीय असते.
•
शास्त्रज्ञ: बैठे काम (Sedentary work) असल्याने सामान्य प्रथिने पुरेशी असतात.
त्यामुळे सर्वाधिक प्रथिनांची गरज १२ ते १८ वर्षे वयोगटातील व्यक्तीस असते.
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय १: अचूक उत्तर आहे (शारीरिक वाढीचा सर्वोच्च वेग).
•
पर्याय २: अतिरिक्त प्रथिने लागतात, परंतु किशोरावस्थेतील वाढीचा टप्पा अग्रक्रमी असतो.
•
पर्याय ३: जास्त कर्बोदके (ऊर्जा) लागतात.
•
पर्याय ४: कमी ऊर्जेची व सामान्य प्रथिनांची गरज.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
प्रथिनांच्या अभावामुळे बालकांमध्ये होणारे आजार:
•
क्वाशिओरकर (Kwashiorkor): प्रथिनांच्या कमतरतेमुळे पोट फुगणे, सूज येणे.
•
मरास्मस (Marasmus): प्रथिने आणि कॅलरीज (ऊर्जा) या दोन्हीच्या अभावामुळे होणारी तीव्र कृशता.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Explanation:
1.
Physiological Role of Dietary Proteins:
•
Proteins serve as the fundamental macromolecular building blocks of the human body, vital for skeletal elongation, muscle fiber accretion, cellular enzyme synthesis, and hormonal cascades.
•
Adolescents in the 12 to 18 age bracket (Pubertal Growth Spurt):
•
Experience the peak rate of linear skeletal growth and rapid muscular hyperplasia.
•
The rapid synthesis of new protoplasm, tissues, bone matrix, and sex hormones demands the highest protein intake per kilogram of body weight (approx. 1.2 to 1.5 g/kg/day) among all life stages outside of early infancy.
2.
Comparison with other groups:
•
Manual Farm Laborer: Primary requirement is high caloric density (carbohydrates and fats) to meet heavy physical energy expenditure, rather than peak tissue remodeling.
•
Pregnant Woman: Requires gestational protein augmentation, but baseline tissue expansion rate is lower than an adolescent's simultaneous whole-body somatic development.
•
Scientist: Sedentary mental work requires standard maintenance protein intake (0.83 g/kg/day).
Hence, the highest relative protein requirement is seen in adolescents aged 12 to 18 years.
Option Analysis:
•
Option 1: Correct answer.
•
Option 2: Requires supplement, but secondary to pubertal growth velocity.
•
Option 3: Requires maximum carbohydrates for energy.
•
Option 4: Requires minimal baseline protein.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Protein Deficiency Diseases in Children:
•
Kwashiorkor: Severe protein malnutrition characterized by edema, pot belly, and depigmented hair.
•
Marasmus: Protein-energy malnutrition resulting in severe somatic wasting and emaciation.