महाराष्ट्रातील खालीलपैकी कोणते ऐतिहासिक औष्णिक विद्युत केंद्र (Thermal Power Station) कालबाह्य झाल्यामुळे कायमस्वरूपी बंद करण्यात आले आहे?
EN
Which of the following historic thermal power stations in Maharashtra has been permanently decommissioned and shut down due to obsolescence?
स्पष्टीकरण:
१)
चोला औष्णिक विद्युत केंद्र (Chola Power Station):
•
स्थान: ठाणे जिल्ह्यातील कल्याणजवळ ठाकुर्ली (चोला) येथे उल्हास नदीच्या काठावर हे औष्णिक केंद्र उभारण्यात आले होते.
•
इतिहास: हे केंद्र मूळतः ग्रेट इंडियन पेनिन्सुला रेल्वेने (GIP Railway / मध्य रेल्वे) १९२९ मध्ये मुंबई उपनगरीय रेल्वेच्या विद्युतीकरणासाठी वीज पुरवण्यासाठी सुरू केले होते.
•
नंतर ते MSEB कडे हस्तांतरित झाले. परंतु प्रकल्प अत्यंत जुना, कमी क्षमतेचा आणि प्रदूषणकारी ठरल्याने तो कायमस्वरूपी बंद (Decommissioned) करण्यात आला.
२)
इतर पर्यायांची सद्यस्थिती:
•
कोराडी (नागपूर): महानिर्मितीचे महाकाय सक्रिय औष्णिक केंद्र (नवीन सुपरक्रिटिकल युनिट्स कार्यरत).
•
पारस (अकोला): महानिर्मितीचे कार्यरत औष्णिक केंद्र (महाराष्ट्रातील सर्वात जुने कार्यरत केंद्र).
•
डहाणू (पालघर): अदानी इलेक्ट्रिसिटीचे ५०० मेगावॅट क्षमतेचे कार्यरत औष्णिक केंद्र.
त्यामुळे बंद करण्यात आलेले औष्णिक केंद्र चोला आहे.
पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय १: कार्यरत (कोराडी).
•
पर्याय २: कार्यरत (पारस).
•
पर्याय ३ (चोला): कायमस्वरूपी बंद (अचूक उत्तर).
•
पर्याय ४: कार्यरत (डहाणू).
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
महाराष्ट्रातील सर्वात जुने कार्यरत औष्णिक केंद्र: पारस (अकोला).
•
सर्वात मोठी औष्णिक वीज निर्मिती क्षमता असणारा जिल्हा: नागपूर (कोराडी, खापरखेडा) आणि चंद्रपूर.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Explanation:
1.
Chola Thermal Power Station:
•
Situated at Thakurli (Chola) along the Ulhas River near Kalyan in Thane district.
•
Commissioned in 1929 by the Great Indian Peninsula Railway (GIPR, now Central Railway) to supply traction power for the newly electrified suburban rail network between Bombay VT, Kalyan, and Pune.
•
Later operated under MSEB, the station outlived its design lifespan and was permanently decommissioned and dismantled due to technological obsolescence and environmental restrictions.
2.
Current Status of other stations:
•
Koradi (Nagpur): Major active supercritical thermal power station operated by MahaGenco.
•
Paras (Akola): Operational thermal station (oldest active plant of MahaGenco).
•
Dahanu (Palghar): Operational 500 MW coastal thermal power plant operated by Adani Electricity.
Therefore, the closed thermal power station is Chola.
Option Analysis:
•
Option 1 (Koradi): Fully operational.
•
Option 2 (Paras): Fully operational.
•
Option 3 (Chola): Permanently closed (Correct answer).
•
Option 4 (Dahanu): Fully operational.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Oldest currently operating thermal power plant in Maharashtra: Paras (Akola district).
•
Largest single thermal power installation in the state: Chandrapur Super Thermal Power Station (CSTPS).