🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

मराठा साम्राज्याचा उदय ही केवळ आकस्मिक घटना नसून ती महाराष्ट्रातील सामाजिक, सांस्कृतिक आणि धार्मिक चळवळीची नैसर्गिक फलश्रुती होती, हे मांडणारा 'द राईज ऑफ द मराठा पॉवर' (The Rise of the Maratha Power - 1900) हा ऐतिहासिक ग्रंथ कोणी लिहिला?

EN Who authored the monumental historical treatise 'The Rise of the Maratha Power' (1900), establishing that the rise of the Maratha Empire was the culmination of a socio-religious awakening rather than an accidental historical uprising?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

विष्णूशास्त्री चिपळूणकर

Vishnushastri Chiplunkar

न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे

Justice Mahadev Govind Ranade

गोपाळ गणेश आगरकर

Gopal Ganesh Agarkar

इतिहास संशोधक वा. सी. बेंद्रे

Historian V.S. Bendre

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे आहे.

सविस्तर माहिती:

• न्यायमूर्ती म. गो. रानडे (1842-1901): हे आधुनिक महाराष्ट्राच्या प्रबोधन युगाचे पितामह, अर्थतज्ज्ञ, इतिहाससंशोधक आणि प्रार्थना समाजाचे आधारस्तंभ होते.

• ग्रंथाचे महत्त्व: 1900 मध्ये प्रसिद्ध झालेला 'The Rise of the Maratha Power' हा त्यांचा ग्रंथ मराठा इतिहासावरील एक अत्यंत प्रमाणभूत दस्तऐवज मानला जातो.

• प्रमुख विचार: जेम्स ग्रांट डफ या ब्रिटिश इतिहासकाराने मराठ्यांच्या राज्याची तुलना 'सह्याद्रीच्या वणव्याशी' (Freebooters and sudden wildfire) केली होती. रानडे यांनी ग्रांट डफचा हा सिद्धांत खोडून काढला. त्यांनी सिद्ध केले की, महाराष्ट्रातील संत चळवळ, वारकरी संप्रदाय आणि सामाजिक प्रबोधनामुळे तयार झालेल्या राष्ट्रीय ऐक्यातूनच छत्रपती शिवाजी महाराजांचे 'स्वराज्य' साकार झाले.

• रानडे यांना 'महाराष्ट्राचे सॉक्रेटिस' म्हटले जाते; ते गोपाळ कृष्ण गोखले यांचे राजकीय गुरू होते.

इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• विष्णूशास्त्री चिपळूणकर: यांनी 'निबंधमाला' सुरू केली आणि ते 'मराठी भाषेचे शिवाजी' म्हणून ओळखले जातात.

• गोपाळ गणेश आगरकर: 'सुधारक' चे संपादक व बुद्धीप्रामाण्यवादी विचारवंत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

जेम्स ग्रांट डफच्या 'A History of the Mahrattas' मधील आक्षेपांना चोख उत्तर देणारा ग्रंथ: 'The Rise of the Maratha Power' (न्या. म. गो. रानडे, 1900).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Justice Mahadev Govind Ranade.

Detailed Information:

• Justice M.G. Ranade (1842–1901): Revered as the 'Father of Modern Maharashtra's Renaissance', eminent jurist, economist, and founding pillar of the Prarthana Samaj.

• Significance of the Book: Published in 1900, 'The Rise of the Maratha Power' refuted colonial biases perpetuated by British historian James Grant Duff, who had characterized the Maratha rise as mere predatory looting and a sudden conflagration in the Western Ghats.

• Ranade argued convincingly that Chhatrapati Shivaji Maharaj's Swarajya was grounded in a moral and spiritual mass awakening catalyzed by the Bhakti saint-poets of Maharashtra (Varkari movement).

• Regarded as the 'Socrates of Maharashtra', Ranade was the political and spiritual mentor of Gopal Krishna Gokhale.

Distractor Analysis:

• Vishnushastri Chiplunkar: Founded *Nibandhamala* and earned the title 'Shivaji of Marathi Prose'.

• Gopal Ganesh Agarkar: Founder-editor of *Sudharak*, staunch rationalist and social reformer.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Justice M.G. Ranade authored *The Rise of the Maratha Power* (1900) to counter Grant Duff's derogatory interpretations of Maratha history.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) विष्णूशास्त्री चिपळूणकर (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे** आहे.

⚠️ पर्याय (3) गोपाळ गणेश आगरकर (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) इतिहास संशोधक वा. सी. बेंद्रे (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book युरोपियनांचे भारतात आगमन

१४५३ मध्ये ऑटोमन तुर्कांनी कॉन्स्टँटिनोपल (इस्तंबूल) जिंकल्यामुळे युरोपातील पूर्वेकडे जाणाऱ्या खुशकीच्या व्यापारी मार्गावर तुर्कांचे नियंत्रण आले. परिणामी युरोपियन दर्यावर्दींनी भारताकडे येणाऱ्या नवीन सागरी मार्गांचा शोध सुरू केला.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	१४९८ मध्ये पोर्तुगीज खलाशी 'वास्को-द-गामा' आफ्रिकेला वळसा घालून कालिकत (केरळ) बंदरात पोहोचला. कालिकतचा राजा 'झामोरीन'ने त्याचे स्वागत केले.
2	भारतात येणारा पहिला युरोपियन पोर्तुगीज होते (१४९८) आणि भारतातून सर्वात शेवटी जाणारेही पोर्तुगीजच होते (१९६१ - गोवा मुक्ती).
3	फ्रान्सिस्को-द-अल्मेडा हा पहिला पोर्तुगीज गव्हर्नर होता. त्याने 'निळे पाणी धोरण' (Blue Water Policy) राबवले.
4	अल्फांसो-द-अल्बुकर्क याने १५१० मध्ये विजापूरच्या आदिलशहाकडून 'गोवा' जिंकून घेतले. त्याला भारतातील पोर्तुगीज सत्तेचा खरा संस्थापक मानले जाते.
5	३१ डिसेंबर १६०० रोजी इंग्लंडची राणी एलिझाबेथ पहिली हिने ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीला पूर्वेकडील देशांशी व्यापाराची सनद दिली.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे' हे असून ते 'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन