🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

महात्मा गांधींनी ५ मार्च १९३१ च्या 'गांधी-आयर्विन करारा'नुसार लंडन येथे आयोजित करण्यात आलेल्या खालीलपैकी कोणत्या गोलमेज परिषदेत (Round Table Conference) भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे एकमेव अधिकृत प्रतिनिधी म्हणून भाग घेतला होता?

EN Pursuant to the Gandhi-Irwin Pact of 5 March 1931, in which of the following Round Table Conferences held in London did Mahatma Gandhi participate as the sole official representative of the Indian National Congress?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

पहिली गोलमेज परिषद (नोव्हेंबर १९३० - जानेवारी १९३१)

First Round Table Conference (Nov 1930 - Jan 1931)

दुसरी गोलमेज परिषद (सप्टेंबर १९३१ - डिसेंबर १९३१)

Second Round Table Conference (Sept 1931 - Dec 1931)

तिसरी गोलमेज परिषद (नोव्हेंबर १९३२ - डिसेंबर १९३२)

Third Round Table Conference (Nov 1932 - Dec 1932)

तिन्ही गोलमेज परिषदांमध्ये

In all three Round Table Conferences

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय (२) - दुसरी गोलमेज परिषद (सप्टेंबर १९३१ - डिसेंबर १९३१).

विश्लेषण:

• पर्याय (२) योग्य आहे: लंडन येथे भरलेल्या तीन गोलमेज परिषदांपैकी काँग्रेसने केवळ 'दुसऱ्या गोलमेज परिषदेत' सहभाग घेतला होता.

• गांधीजी 'एस.एस. राजपुताना' (S.S. Rajputana) या जहाजाने लंडनला गेले. ते काँग्रेसचे एकमेव प्रतिनिधी होते (सरोजिनी नायडू भारतीय महिलांचे प्रतिनिधित्व करत होत्या आणि मदन मोहन मालवीय स्वतंत्रपणे उपस्थित होते).

• ब्रिटिश पंतप्रधान रॅम्से मॅकडोनाल्ड आणि जातीय पेचप्रसंगामुळे (विशेषतः स्वतंत्र मतदारसंघांच्या प्रश्नावरून) ही परिषद निष्फळ ठरली. गांधीजी रिकाम्या हाताने भारतात परतले आणि त्यांनी पुन्हा सविनय कायदेभंग सुरू केला.

इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय (१) अयोग्य: पहिल्या गोलमेज परिषदेवर काँग्रेसने सविनय कायदेभंग सुरू असल्यामुळे बहिष्कार टाकला होता.

• पर्याय (३) अयोग्य: तिसऱ्या गोलमेज परिषदेवरही काँग्रेसने बहिष्कार टाकला होता.

• पर्याय (४) अयोग्य: डॉ. बी.आर. आंबेडकर आणि तेजबहादूर सप्रू तिन्ही परिषदांना उपस्थित होते, गांधीजी केवळ दुसऱ्या परिषदेला उपस्थित होते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

दुसऱ्या गोलमेज परिषदेदरम्यानच विन्स्टन चर्चिल यांनी गांधीजींचा उपहास करताना त्यांना 'अर्धनग्न फकीर' (Half-naked Seditious Fakir) असे म्हटले होते.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option (2) - Second Round Table Conference (Sept 1931 - Dec 1931).

Analysis:

• Option (2) is correct: The Indian National Congress participated exclusively in the Second Round Table Conference held in London from September to December 1931, following the suspension of Civil Disobedience via the Gandhi-Irwin Pact.

• Mahatma Gandhi sailed to London aboard the 'S.S. Rajputana' as the sole plenipotentiary delegate representing the Congress (Sarojini Naidu attended representing Indian women, and Pt. Madan Mohan Malaviya attended in his individual capacity).

• Deadlocked over the contentious question of separate communal electorates for minorities, the conference ended in total failure, prompting Gandhi to resume Civil Disobedience upon his return.

Analysis of Other Options:

• Option (1) is incorrect: The Congress boycotted the First RTC (1930–1931).

• Option (3) is incorrect: The Congress boycotted the Third RTC (1932).

• Option (4) is incorrect: Only Dr. B.R. Ambedkar and Sir Tej Bahadur Sapru attended all three Round Table Conferences.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

It was during Gandhi's London visit for the Second RTC that Winston Churchill disparaged him as a 'half-naked seditious Fakir striding up the steps of the Viceregal Palace'.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) पहिली गोलमेज परिषद (नोव्हेंबर १९३० - जानेवारी १९३१) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) दुसरी गोलमेज परिषद (सप्टेंबर १९३१ - डिसेंबर १९३१) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय (२) - दुसरी गोलमेज परिषद (सप्टेंबर १९३१ - डिसेंबर १९३१).

⚠️ पर्याय (3) तिसरी गोलमेज परिषद (नोव्हेंबर १९३२ - डिसेंबर १९३२) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) तिन्ही गोलमेज परिषदांमध्ये (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book युरोपियनांचे भारतात आगमन

१४५३ मध्ये ऑटोमन तुर्कांनी कॉन्स्टँटिनोपल (इस्तंबूल) जिंकल्यामुळे युरोपातील पूर्वेकडे जाणाऱ्या खुशकीच्या व्यापारी मार्गावर तुर्कांचे नियंत्रण आले. परिणामी युरोपियन दर्यावर्दींनी भारताकडे येणाऱ्या नवीन सागरी मार्गांचा शोध सुरू केला.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	१४९८ मध्ये पोर्तुगीज खलाशी 'वास्को-द-गामा' आफ्रिकेला वळसा घालून कालिकत (केरळ) बंदरात पोहोचला. कालिकतचा राजा 'झामोरीन'ने त्याचे स्वागत केले.
2	भारतात येणारा पहिला युरोपियन पोर्तुगीज होते (१४९८) आणि भारतातून सर्वात शेवटी जाणारेही पोर्तुगीजच होते (१९६१ - गोवा मुक्ती).
3	फ्रान्सिस्को-द-अल्मेडा हा पहिला पोर्तुगीज गव्हर्नर होता. त्याने 'निळे पाणी धोरण' (Blue Water Policy) राबवले.
4	अल्फांसो-द-अल्बुकर्क याने १५१० मध्ये विजापूरच्या आदिलशहाकडून 'गोवा' जिंकून घेतले. त्याला भारतातील पोर्तुगीज सत्तेचा खरा संस्थापक मानले जाते.
5	३१ डिसेंबर १६०० रोजी इंग्लंडची राणी एलिझाबेथ पहिली हिने ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीला पूर्वेकडील देशांशी व्यापाराची सनद दिली.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'दुसरी गोलमेज परिषद (सप्टेंबर १९३१ - डिसेंबर १९३१)' हे असून ते 'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन