दुसऱ्या महायुद्धाच्या काळात युद्धानंतर भारताला केवळ वसाहतीचे स्वराज्य (Dominion Status) देण्याचे आणि संस्थानिकांना वेगळे राहण्याची मुभा देणारे प्रस्ताव घेऊन आलेल्या 'क्रिप्स मिशन'ला (Cripps Mission - मार्च १९४२) 'बुडत्या बँकेचा पुढील तारखेचा धनादेश' (Post-dated cheque on a crashing bank) असे कोणी म्हटले होते?
EN
During World War II, who famously repudiated the proposals of the 'Cripps Mission' (March 1942)—which offered merely post-war Dominion Status and permitted princely states to secede—by characterizing it as a 'Post-dated cheque on a crashing bank'?
योग्य उत्तर: पर्याय (३) - महात्मा गांधी (Mahatma Gandhi).
विश्लेषण:
•
पर्याय (३) योग्य आहे: मार्च १९४२ मध्ये ब्रिटिश युद्ध मंत्रिमंडळाचे सदस्य सर स्टॅफर्ड क्रिप्स (Sir Stafford Cripps) हे भारतीय नेत्यांशी चर्चा करण्यासाठी भारतात आले.
•
क्रिप्स प्रस्तावांमध्ये संपूर्ण स्वातंत्र्याचा कोणताही उल्लेख नव्हता, तर युद्धानंतर 'डोमिनियन स्टेटस' देण्याचे आणि कोणत्याही प्रांताला भारतीय संघराज्याबाहेर राहून स्वतंत्र संविधान बनवण्याचा अधिकार (भारताचे तुकडे करण्याची तरतूद) देण्यात आला होता.
•
हे प्रस्ताव तात्काळ फेटाळताना महात्मा गांधींनी त्याला 'बुडत्या बँकेवरील पुढील तारखेचा धनादेश' (A post-dated cheque on a failing/crashing bank) असे संबोधले. (यात पंडित जवाहरलाल नेहरूंनी पुढे 'बुडत्या बँकेचा' हा शब्द जोडला असल्याचे मानले जाते).
•
क्रिप्स मिशन अपयशी ठरल्यामुळेच ऑगस्ट १९४२ मध्ये गांधीजींनी ऐतिहासिक 'भारत छोडो' आंदोलन सुरू केले.
इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
हे ऐतिहासिक उद्गार थेट महात्मा गांधींचे असल्याने पर्याय (१), (२) आणि (४) अयोग्य आहेत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
काँग्रेसच्या वतीने सर स्टॅफर्ड क्रिप्स यांच्याशी अधिकृत चर्चा करण्यासाठी काँग्रेस कार्यसमितीने मौलाना अबुल कलाम आझाद आणि पंडित जवाहरलाल नेहरू यांची अधिकृत मध्यस्थ म्हणून नियुक्ती केली होती.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) - Mahatma Gandhi.
Analysis:
•
Option (3) is correct: In March 1942, the British War Cabinet dispatched Sir Stafford Cripps to negotiate Indian cooperation in World War II against Japanese advance.
•
The Cripps Offer granted only vague post-war Dominion Status, retained defense under British control, and contained an insidious 'local option' clause permitting provinces to frame separate constitutions, threatening Balkanization.
•
Mahatma Gandhi rejected the package outright, calling it 'a post-dated cheque on a crashing bank' (Pt. Nehru added the descriptor 'on a failing bank').
•
The collapse of the Cripps Mission convinced the Congress that constitutional negotiations were futile, directly culminating in the 1942 'Quit India' resolution.
Analysis of Other Options:
•
Options (1), (2), and (4) did not originate the immortal quote.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The Indian National Congress officially deputed Congress President Maulana Abul Kalam Azad and Jawaharlal Nehru as its sole accredited negotiators to meet Stafford Cripps.