🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

मानवी शरीरात पचनानंतर रक्तातील न वापरलेला जास्तीचा ग्लुकोज हा इन्सुलिन संप्रेरकाच्या प्रभावाखाली 'ग्लायकोजेन' (Glycogen) च्या स्वरूपात प्रामुख्याने खालीलपैकी कोणत्या पेशींमध्ये साठवला जातो?

EN In the human body, excess unused blood glucose is polymerized under the hormonal action of insulin and stored as **Glycogen** predominantly inside which specialized cells?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

हिपॅटोसाइट्स / यकृतपेशी (Hepatocytes)

Hepatocytes (Liver cells)

ॲल्विओलस पेशी (Alveolar cells)

Alveolar cells

नेफ्रॉन पेशी (Nephron renal cells)

Nephron cells

ॲडिपोसाइट्स / मेदपेशी (Adipocytes)

Adipocytes

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय (१) हिपॅटोसाइट्स / यकृतपेशी (Hepatocytes) आहे.

स्पष्टीकरण:

• ग्लायकोजेनेसिस (Glycogenesis):

• जेवणानंतर रक्तातील ग्लुकोजची पातळी वाढते, तेव्हा स्वादुपिंडातील (Pancreas) बीटा-पेशी इन्सुलिन (Insulin) संप्रेरक स्रवतात.

• इन्सुलिनच्या प्रभावाखाली जास्तीच्या ग्लुकोजचे रूपांतर 'ग्लायकोजेन' या बहुशर्करा स्वरूपात होते.

• हा ग्लायकोजेन प्रामुख्याने यकृतातील पेशींमध्ये (Hepatocytes - सुमारे १०० ग्रॅम) आणि कंकाल स्नायूंमध्ये (Skeletal muscle cells - सुमारे ४०० ग्रॅम) साठवला जातो.

• जेव्हा रक्तातील ग्लुकोज कमी होते (उपाशी पोटी), तेव्हा ग्लुकागॉन (Glucagon) संप्रेरक या यकृतपेशींमधील ग्लायकोजेनचे विघटन करून (Glycogenolysis) पुन्हा ग्लुकोज रक्तात सोडतो.

इतर पर्यायांचे विश्लेषण (Distractor Analysis):

• पर्याय २ (ॲल्विओलस): फुप्फुसातील हवेच्या पिशव्या असतात; त्या वायूंची देवाणघेवाण करतात, ग्लायकोजेन साठवत नाहीत.

• पर्याy ३ (नेफ्रॉन): वृक्काचे (Kidney) कार्यात्मक एकक असून ते रक्त गाळून मूत्र तयार करण्याचे काम करते.

• पर्याय ४ (ॲडिपोसाइट्स): मेदपेशी चरबी/मेद (Triglycerides/Fats) साठवण्यासाठी असतात, थेट ग्लायकोजेन साठ्यासाठी नव्हे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

कार्बोहायड्रेट चयापचयाचे यकृतातील नियमन:

• Glycogenesis: ग्लुकोज $\rightarrow$ ग्लायकोजेन (इन्सुलिन संप्रेरकामुळे).

• Glycogenolysis: ग्लायकोजेन $\rightarrow$ ग्लुकोज (ग्लुकागॉन संप्रेरकामुळे).

• Gluconeogenesis: प्रथिनांपासून/मेदापासून ग्लुकोज तयार होणे.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option (1) Hepatocytes (Liver cells).

Explanation:

• Glycogenesis & Hepatocyte Storage:

• Following carbohydrate intake, postprandial blood glucose elevation triggers pancreatic $\beta$-islet cells to secrete insulin.

• Insulin promotes glycogenesis, phosphorylating glucose into glucose-6-phosphate and polymerizing it into glycogen.

• Glycogen is predominantly stored in hepatocytes (liver parenchymal cells) (~100 g, serving as systemic glucose buffer) and skeletal myocytes (~400 g, for local muscular energy).

• During fasting, pancreatic $\alpha$-cells release glucagon, stimulating hepatic glycogenolysis to release free glucose into the systemic circulation via Glucose-6-Phosphatase.

Distractor Analysis:

• Option 2 (Alveolar cells): Pulmonary epithelial cells dedicated to oxygen/carbon dioxide diffusion.

• Option 3 (Nephron cells): Functional filtration units of the kidney.

• Option 4 (Adipocytes): Specialized storage cells for triglycerides (fats), not carbohydrates/glycogen.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Key Endocrine & Hepatic Metabolic Pathways:

• Glycogenesis: Glucose $\rightarrow$ Glycogen (stimulated by Insulin).

• Glycogenolysis: Glycogen $\rightarrow$ Glucose (stimulated by Glucagon).

• Gluconeogenesis: Non-carbohydrates (lactate, glycerol, amino acids) $\rightarrow$ Glucose.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✓ पर्याय (1) हिपॅटोसाइट्स / यकृतपेशी (Hepatocytes) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **पर्याय (१) हिपॅटोसाइट्स / यकृतपेशी (Hepatocytes)** आहे.

⚠️ पर्याय (2) ॲल्विओलस पेशी (Alveolar cells) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) नेफ्रॉन पेशी (Nephron renal cells) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) ॲडिपोसाइट्स / मेदपेशी (Adipocytes) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'पेशी रचना व सजीवांचे मूलभूत एकक' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भौतिकशास्त्र व रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book सामान्य विज्ञान: जीवशास्त्र (पेशी व सजीव)

जीवशास्त्र हा MPSC पूर्वपरीक्षेतील अत्यंत गुणात्मक विषय आहे. यात सजीवांची रचना, पेशींची कार्ये, सजीवांचे ५ सृष्टीत वर्गीकरण आणि मानवी अवयव संस्था यावर सातत्याने विश्लेषणात्मक प्रश्न विचारले जातात.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	पेशी (Cell) हा सजीवांचा मूलभूत रचनात्मक आणि कार्यात्मक घटक आहे. १६६५ मध्ये 'रॉबर्ट हूक'ने पेशीचा शोध लावला.
2	रॉबर्ट व्हिटाकर (Robert Whittaker १९६९) यांनी सजीवांचे ५ सृष्टींमध्ये वर्गीकरण केले: १) मोनेरा, २) प्रोटिस्टा, ३) कवके (Fungi), ४) वनस्पती सृष्टी (Plantae), ५) प्राणी सृष्टी (Animalia).
3	मायटोकॉन्ड्रिया (तंतुकणिका) ला पेशीचे 'ऊर्जा केंद्र' (Powerhouse of the Cell) म्हणतात, कारण येथे ATP च्या स्वरूपात ऊर्जा तयार होते.
4	लायसोसोम (लयकारिका) यांना पेशीची 'आत्मघाती पिशवी' (Suicide Bags) म्हणतात.
5	रायबोसोम हे पेशीमध्ये प्रथिने तयार करण्याचे (Protein Synthesis) काम करतात.
6	वनस्पती पेशींमध्ये पेशीभित्तिका (Cell Wall) आणि हरितलवके (Chloroplast) असतात, जी प्राणी पेशींमध्ये नसतात.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'पेशी रचना व सजीवांचे मूलभूत एकक' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'हिपॅटोसाइट्स / यकृतपेशी (Hepatocytes)' हे असून ते 'पेशी रचना व सजीवांचे मूलभूत एकक' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'पेशी रचना व सजीवांचे मूलभूत एकक' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन