🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

मल्टिपल स्क्लेरोसिस (Multiple Sclerosis) हा मध्यवर्ती मज्जासंस्थेचा एक तीव्र स्वयंप्रतिकार विकार (Autoimmune disorder) असून, यात रोगप्रतिकारक यंत्रणा मज्जापेशींच्या खालीलपैकी कोणत्या संरचनेवर हल्ला करून तिचा नाश करते?

EN Multiple Sclerosis is a chronic autoimmune disorder of the central nervous system in which the body's immune system mistakenly attacks and destroys which neuronal structure?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

मज्जापेशीचे केंद्रक (Cell nucleus)

Neuronal nucleus

मज्जातंतूभोवतीचे मायलिन आवरण (Myelin sheath)

Myelin sheath covering axons

निसलचे कण (Nissl granules)

Nissl granules

सायटॉनमधील रायबोसोम्स (Ribosomes of cyton)

Ribosomes of cyton

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय (२) आहे.

सविस्तर विश्लेषण:

• मल्टिपल स्क्लेरोसिस (Multiple Sclerosis): हा एक स्वयंप्रतिकार (Autoimmune) आजार आहे.

• यामध्ये शरीरातील टी-लिम्फोसाइट्स मेंदू आणि मज्जारज्जूमधील न्यूरॉन्सच्या ॲक्सॉनभोवती असणाऱ्या मायलिन आवरणावर (Myelin sheath) हल्ला करतात (Demyelination).

• मायलिन आवरण हे विद्युत विसंवाहकासारखे काम करत असल्याने ते नष्ट झाल्यावर विद्युत आवेगांचे वहन अत्यंत मंद होते किंवा थांबते, परिणामी दृष्टीदोष, स्नायूंची कमजोरी आणि चालण्यात अडथळे निर्माण होतात.

पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय १, ३ व ४ चुकीचे: केंद्रक, निसलचे कण किंवा रायबोसोम्स हे या आजाराचे प्राथमिक लक्ष्य नसतात; तर ॲक्सॉनचे मायलिन आवरण नष्ट होते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

• CNS मधील मायलिन आवरण ओलिगोडेंड्रोसाइट्स (Oligodendrocytes) पेशी तयार करतात.

• PNS मधील मायलिन आवरण श्वान पेशी (Schwann cells) तयार करतात.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option (2).

Detailed Analysis:

• Multiple Sclerosis (MS): A progressive chronic autoimmune disease of the Central Nervous System (CNS).

• Autoreactive T lymphocytes breach the blood-brain barrier and attack the myelin sheath—the insulating fatty layer encasing axons in the brain and spinal cord (demyelination).

• Destruction of myelin causes signal conduction delays or complete failure of saltatory nerve conduction, presenting as visual disturbances, muscle weakness, ataxia, and numbness.

Distractor Analysis:

• Options 1, 3, and 4 are incorrect: The pathological target of autoantibodies and immune cells in MS is the axonal myelin sheath, not the cell nucleus, Nissl granules, or cytoplasmic ribosomes.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Myelin sheath in the CNS is synthesized by Oligodendrocytes; in the PNS, it is synthesized by Schwann cells.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) मज्जापेशीचे केंद्रक (Cell nucleus) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) मज्जातंतूभोवतीचे मायलिन आवरण (Myelin sheath) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर पर्याय (२) आहे.

⚠️ पर्याय (3) निसलचे कण (Nissl granules) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) सायटॉनमधील रायबोसोम्स (Ribosomes of cyton) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'चेतासंस्था, मेंदू व अंतःस्रावी ग्रंथी (हार्मोन्स)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भौतिकशास्त्र व रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: चेतासंस्था, मेंदू व अंतःस्रावी ग्रंथी (हार्मोन्स)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'चेतासंस्था, मेंदू व अंतःस्रावी ग्रंथी (हार्मोन्स)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'चेतासंस्था, मेंदू व अंतःस्रावी ग्रंथी (हार्मोन्स)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'चेतासंस्था, मेंदू व अंतःस्रावी ग्रंथी (हार्मोन्स)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'मज्जातंतूभोवतीचे मायलिन आवरण (Myelin sheath)' हे असून ते 'चेतासंस्था, मेंदू व अंतःस्रावी ग्रंथी (हार्मोन्स)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'चेतासंस्था, मेंदू व अंतःस्रावी ग्रंथी (हार्मोन्स)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन