🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

'प्रतिध्वनी' (Echo) आणि 'निनाद' (Reverberation) यांच्या संदर्भातील खालील विधानांचा विचार करा: (अ) प्रतिध्वनी स्पष्ट ऐकू येण्यासाठी मूळ ध्वनी आणि परावर्तित ध्वनी यांच्यामध्ये किमान ०.१ सेकंदाचा कालावधी असावा लागतो. (ब) बंदिस्त खोलीत अनेक परावर्तक पृष्ठभागांवरून ध्वनीचे सलग परावर्तन होऊन ध्वनी दीर्घकाळ टिकून राहण्याला निनाद म्हणतात. (क) प्रतिध्वनी आणि निनाद या दोन्ही भौतिक घटना ध्वनीच्या परावर्तनावर (Reflection of Sound) आधारित आहेत. वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने बरोबर आहेत?

EN Consider the following statements regarding 'Echo' and 'Reverberation': (a) To hear a distinct echo, there must be a minimum time interval of 0.1 second between the original sound and the reflected sound. (b) The persistence of sound in an enclosed hall due to multiple successive reflections is known as reverberation. (c) Both echo and reverberation are phenomena based on the reflection of sound waves. Which of the above statements is/are correct?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

फक्त (अ) आणि (ब)

Only (a) and (b)

फक्त (ब) आणि (क)

Only (b) and (c)

फक्त (अ) आणि (क)

Only (a) and (c)

(अ), (ब) आणि (क) सर्व विधाने बरोबर आहेत

(a), (b) and (c) all statements are correct

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय (४) (अ), (ब) आणि (क) सर्व विधाने बरोबर आहेत हे आहे.

तपशीलवार विश्लेषण:

• विधान (अ) बरोबर: मानवी कानात ध्वनीची जाणीव ०.१ सेकंद राहते (Persistence of hearing), त्यामुळे किमान ०.१ सेकंदानंतर परावर्तित ध्वनी पोहोचल्यासच स्वतंत्र प्रतिध्वनी ऐकू येतो.

• विधान (ब) बरोबर: बंदिस्त सभागृहात ध्वनीचे एकापाठोपाठ एक बहुविध परावर्तन झाल्याने ध्वनीची तीव्रता हळूहळू कमी होते पण तो हवेत रेंगाळतो; यालाच निनाद म्हणतात.

• विधान (क) बरोबर: प्रतिध्वनी (एकल परावर्तन किंवा स्पष्ट वेगळे परावर्तन) आणि निनाद (बहुविध सतत परावर्तन) या दोन्ही घटना ध्वनीच्या परावर्तनाचाच परिणाम आहेत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

प्रतिध्वनीसाठी अडथळ्याचे किमान अंतर १७.२ मीटर (२२°C ला) लागते; परंतु निनाद अगदी लहान खोल्यांमध्ये (१७.२ मीटरपेक्षा कमी अंतरावर) देखील उद्भवतो.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option (4) (a), (b) and (c) all statements are correct.

Detailed Analysis:

• Statement (a) is correct: The persistence of hearing in humans is 0.1 second; hence, a distinct echo is only distinguishable if the reflection arrives at least 0.1 s after the original sound.

• Statement (b) is correct: Multiple overlapping reflections in an enclosed auditorium cause prolonged sound persistence, defining reverberation.

• Statement (c) is correct: Both echo and reverberation arise from the fundamental physical property of sound reflection.

Distractor Analysis:

• Options 1, 2 & 3: Incomplete combinations, as all three statements (a, b, and c) are factually and conceptually valid.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Echo requires a minimum reflector distance of 17.2 m (at 22°C), whereas reverberation typically occurs at distances shorter than 17.2 m where reflections merge continuously.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) फक्त (अ) आणि (ब) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) फक्त (ब) आणि (क) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) फक्त (अ) आणि (क) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) (अ), (ब) आणि (क) सर्व विधाने बरोबर आहेत (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर पर्याय (४) (अ), (ब) आणि (क) सर्व विधाने बरोबर आहेत हे आहे.

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'ध्वनीशास्त्र: निर्मिती, तरंग प्रकार व प्रतिध्वनी' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भौतिकशास्त्र व रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: ध्वनीशास्त्र: निर्मिती, तरंग प्रकार व प्रतिध्वनी

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'ध्वनीशास्त्र: निर्मिती, तरंग प्रकार व प्रतिध्वनी' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'ध्वनीशास्त्र: निर्मिती, तरंग प्रकार व प्रतिध्वनी' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'ध्वनीशास्त्र: निर्मिती, तरंग प्रकार व प्रतिध्वनी' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर '(अ), (ब) आणि (क) सर्व विधाने बरोबर आहेत' हे असून ते 'ध्वनीशास्त्र: निर्मिती, तरंग प्रकार व प्रतिध्वनी' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'ध्वनीशास्त्र: निर्मिती, तरंग प्रकार व प्रतिध्वनी' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन