🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान MPSC Combine Group C Practice 2026 MEDIUM

जेव्हा प्रकाश किरण प्रकाशीय विरल माध्यमातून (Optically Rarer Medium) दुसऱ्या माध्यमात तिरकस प्रवेश करताना आपात बिंदूवरील स्तंभीकेकडे (Normal) झुकतो, तेव्हा तो कोणत्या माध्यमात प्रवेश करतो आणि त्याच्या वेगावर काय परिणाम होतो?

EN When a light ray traveling from an optically rarer medium bends towards the normal upon entering a second medium obliquely, which medium has it entered and what happens to its speed?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

प्रकाशीय घन माध्यम (Denser medium), प्रकाशाचा वेग वाढतो

Optically denser medium, speed increases

प्रकाशीय घन माध्यम (Denser medium), प्रकाशाचा वेग कमी होतो

Optically denser medium, speed decreases

प्रकाशीय विरल माध्यम (Rarer medium), प्रकाशाचा वेग कमी होतो

Optically rarer medium, speed decreases

प्रकाशीय विरल माध्यम (Rarer medium), प्रकाशाचा वेग वाढतो

Optically rarer medium, speed increases

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर पर्याय (२) प्रकाशीय घन माध्यम, प्रकाशाचा वेग कमी होतो हे आहे.

विश्लेषण:

• प्रकाशीय अपवर्तनाचे दोन मूलभूत नियम:

१. विरल माध्यम → घन माध्यम: प्रकाश किरण प्रकाशीय विरल माध्यमातून (उदा. हवा) प्रकाशीय घन माध्यमात (उदा. काच किंवा पाणी) प्रवेश करतो, तेव्हा प्रकाशाचा वेग कमी होतो ($v_2 < v_1$) आणि किरण आपाती स्तंभीकेकडे (Normal) झुकतो ($r < i$).

२. घन माध्यम → विरल माध्यम: प्रकाश किरण घन माध्यमातून विरल माध्यमात जाताना त्याचा वेग वाढतो ($v_2 > v_1$) आणि तो स्तंभीकेपासून दूर झुकतो ($r > i$).

इतर पर्यायांचे विश्लेषण:

• पर्याय १: घन माध्यमात प्रकाशाचा वेग कधीही वाढत नाही, तो नेहमी घटतो.

• पर्याय ३ व ४: स्तंभीकेकडे झुकणे ही केवळ विरलकडून घन माध्यमात प्रवेश करतानाच घडणारी घटना आहे.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

सोपी युक्ती: विरल → घन = स्तंभीकेकडे झुकतो (वेग घटतो). घन → विरल = स्तंभीकेपासून दूर झुकतो (वेग वाढतो).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Option (2) Optically denser medium, speed decreases.

Analysis:

• Fundamental laws of optical refraction:

1. Rarer to Denser Medium: When light transitions from an optically rarer medium (e.g., air) into an optically denser medium (e.g., glass or water), the optical speed decreases ($v_2 < v_1$), causing the refracted ray to bend towards the normal ($r < i$).

2. Denser to Rarer Medium: When light emerges from a denser medium into a rarer medium, the speed increases ($v_2 > v_1$), bending the ray away from the normal ($r > i$).

Distractor Analysis:

• Option 1: Incorrect because light speed always drops when entering a medium with a higher refractive index.

• Options 3 & 4: Contradicts optical geometry; bending towards the normal specifically indicates entry into a denser medium.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Rarer to Denser $\implies$ Bends TOWARDS normal (Speed decreases). Denser to Rarer $\implies$ Bends AWAY from normal (Speed increases).

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) प्रकाशीय घन माध्यम (Denser medium), प्रकाशाचा वेग वाढतो (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

✓ पर्याय (2) प्रकाशीय घन माध्यम (Denser medium), प्रकाशाचा वेग कमी होतो (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर पर्याय (२) प्रकाशीय घन माध्यम, प्रकाशाचा वेग कमी होतो हे आहे.

⚠️ पर्याय (3) प्रकाशीय विरल माध्यम (Rarer medium), प्रकाशाचा वेग कमी होतो (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✗ पर्याय (4) प्रकाशीय विरल माध्यम (Rarer medium), प्रकाशाचा वेग वाढतो (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'प्रकाशशास्त्र: परावर्तन, अपवर्तन, भिंगे व दृष्टीदोष' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

जीवशास्त्र, मानवी आरोग्य व पोषण विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

भौतिकशास्त्र व रसायनशास्त्र मूलभूत संकल्पना विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: प्रकाशशास्त्र: परावर्तन, अपवर्तन, भिंगे व दृष्टीदोष

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'प्रकाशशास्त्र: परावर्तन, अपवर्तन, भिंगे व दृष्टीदोष' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयांतर्गत 'प्रकाशशास्त्र: परावर्तन, अपवर्तन, भिंगे व दृष्टीदोष' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: सामान्य विज्ञान व तंत्रज्ञान विषयातील 'प्रकाशशास्त्र: परावर्तन, अपवर्तन, भिंगे व दृष्टीदोष' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'प्रकाशीय घन माध्यम (Denser medium), प्रकाशाचा वेग कमी होतो' हे असून ते 'प्रकाशशास्त्र: परावर्तन, अपवर्तन, भिंगे व दृष्टीदोष' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'प्रकाशशास्त्र: परावर्तन, अपवर्तन, भिंगे व दृष्टीदोष' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन