वनस्पती सृष्टीच्या वर्गीकरणामध्ये 'ब्रायोफायटा' (Bryophyta) हा वनस्पती विभाग 'टेरिडोफायटा' (Pteridophyta) विभागापेक्षा खालीलपैकी कोणत्या प्रमुख गुणधर्मामुळे वेगळा ठरतो?
EN
In plant kingdom taxonomy, Division 'Bryophyta' differs fundamentally from Division 'Pteridophyta' due to which of the following distinctive features?
✅ योग्य उत्तर पर्याय (३) आहे.
🔹 संकल्पनात्मक तुलना:
•
ब्रायोफायटा (Bryophyta):
•
या वनस्पती अवाहिनीयुक्त (Non-vascular) असतात; म्हणजेच पाणी वाहून नेण्यासाठी जलवाहिनी (Xylem) आणि अन्न वाहून नेण्यासाठी रसवाहिनी (Phloem) या संवहनी ऊतींचा पूर्ण अभाव असतो.
•
त्यांना खरी मुळे, खोड आणि पाने नसतात (त्याऐवजी मुलाभ - Rhizoids असतात).
•
यांना 'वनस्पती सृष्टीचे उभयचर' (Amphibians of plant kingdom) म्हणतात (उदा. रिक्सिया, मार्केन्शिया, फ्युनारिया).
•
टेरिडोफायटा (Pteridophyta):
•
या पृथ्वीवरील पहिल्या संवहनी (Vascular Cryptogams) अपुष्प वनस्पती आहेत, ज्यांच्यात सुस्पष्ट जलवाहिन्या व रसवाहिन्या अस्तित्वात असतात.
•
यांना खरी मुळे, खोड आणि पाने असतात (उदा. नेचे / Ferns, इक्विसेटम).
🔹 इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
•
पर्याय १: अयोग्य; संवहनी ऊती टेरिडोफायटामध्ये असतात, ब्रायोफायटामध्ये नसतात.
•
पर्याय २: दोन्हीही अपुष्प (Cryptogams) असल्याने दोघांमध्येही बियांची निर्मिती होत नाही (ते बीजाणूंद्वारे पुनरुत्पादन करतात).
•
पर्याय ४: दोन्हींमध्ये हरितद्रव्य (Chlorophyll) असते आणि ते स्वयंपोषी असतात.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
संवहनी ऊतींचा (Xylem व Phloem) उगम सर्वप्रथम टेरिडोफायटा मध्ये झाला. ब्रायोफायटामध्ये युग्मकोद्भिद (Gametophyte) अवस्था प्रमुख असते, तर टेरिडोफायटामध्ये बीजाणूद्भिद (Sporophyte) अवस्था प्रमुख असते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
✅ Correct Answer: Option (3)
🔹 Comparative Botanical Analysis:
•
Division Bryophyta:
•
Bryophytes are strictly non-vascular embryophytes completely lacking specialized conducting tissues (xylem and phloem).
•
They lack true roots, stems, and leaves, anchoring instead via root-like rhizoids.
•
Known as the 'amphibians of the plant kingdom' because while they live on land, they require water for sexual reproduction (e.g., *Riccia*, *Marchantia*, *Funaria*).
•
Division Pteridophyta:
•
Pteridophytes are the evolutionary first vascular land plants (Vascular Cryptogams), possessing well-differentiated xylem and phloem.
•
The plant body is differentiated into true roots, stem, and leaves (e.g., Ferns like *Nephrolepis*, *Marsilea*).
🔹 Distractor Analysis:
•
Option 1: Factually reversed; vascular tissue is the defining mark of pteridophytes, not bryophytes.
•
Option 2: Both groups are non-flowering, non-seed-bearing cryptogams that reproduce via spores.
•
Option 4: Both divisions are green, photosynthetic autotrophs containing chlorophyll.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Pteridophytes represent the first true vascular plants on Earth. The dominant generation in Bryophytes is the haploid gametophyte, whereas in Pteridophytes, it is the diploid sporophyte.