🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Group C Pre 2018 MEDIUM

खालीलपैकी कोणते राजकोषिय धोरणाचे साधन/साधने आहे/आहेत? अ. विदेशी गुंतवणूक ब. कर क. सार्वजनिक खर्च ड. बँक दर घोरण (BRP)

EN Which of the following is/are the instruments of fiscal policy? a. Foreign investment b. Taxes c. Public expenditure d. Bank Rate Policy (BRP)
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
फक्त अ
Only a
B
ब आणि क
b and c
C
अ आणि ड
a and d
D
फक्त ड
Only d
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

बरोबर उत्तर ब आणि क आहे.

Key Points

• राजकोषिय धोरण
• राजकोषिय धोरण म्हणजे अर्थव्यवस्थेच्या स्थिरीकरणासाठी किंवा वाढीसाठी सरकारद्वारे कर आकारणी आणि सार्वजनिक खर्चाचा वापर.
• फिस्कल (राजकोषिय) हा शब्द फ्रेंच शब्द Fisc पासून आला आहे, ज्याचा अर्थ सरकारी खजिना आहे. सरकारच्या सर्व कर आकारणी आणि खर्चाच्या निर्णयांमध्ये राजकोषिय धोरणाचा समावेश असतो.
• आर्थिक धोरण हे चलनविषयक धोरणापेक्षा वेगळे आहे कारण चलनविषयक धोरण पैशांचा पुरवठा आणि व्याजदराशी संबंधित आहे.
• सरकार आणि RBI या दोन धोरणांचा वापर भारतीय अर्थव्यवस्थेच्या व्यापक पैलूंना चालना देण्यासाठी करतात.
• सरकार राजकोषिय धोरण राबवत असताना, RBI आर्थिक धोरणासाठी जबाबदार आहे. RBI सरकारला त्यांच्या राजकोषिय धोरण निर्णयांची अंमलबजावणी करण्यासाठी मदत करते.
• राजकोषीय धोरण आखणे हे सरकारच्या मुख्य कर्तव्यांपैकी एक आहे. राजकोषिय धोरणाद्वारे, सरकार वेगवेगळ्या संसाधनांमधून रक्कम जमा करते आणि विभिन्न खर्चासाठी वापरते. सर्व कल्याणकारी प्रकल्प सार्वजनिक खर्चांतर्गत चालवले जात असल्याने, राजकोषिय धोरणाचा विकास धोरणाशी जवळचा संबंध आहे.
• राजकोषीय धोरणाची साधने म्हणजे कर, खर्च, सार्वजनिक कर्ज आणि देशाचा अर्थसंकल्प. त्यामध्ये सरकारी महसूल किंवा कर रचनेच्या दरांमध्ये बदल असतात जेणेकरुन उपभोग आणि गुंतवणुकीवरील खाजगी खर्चांना प्रोत्साहन किंवा प्रतिबंधित करता येईल.
• राजकोषिय धोरणाचे घटक
• राजकोषीय धोरणाचे चार प्रमुख घटक खालीलप्रमाणे आहेत:
• कर आकारणी धोरण
• खर्चाचे धोरण
• गुंतवणूक आणि निर्गुंतवणूक धोरण
• कर्ज/अतिरिक्त व्यवस्थापन.
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is b and c.

Key Points

• Fiscal policy
• Fiscal policy means the use of taxation and public expenditure by the government for the stabilization or growth of the economy.
• The word fiscal comes from the French word Fisc, which means treasure of Government. All the taxation and expenditure decisions of the government comprise the Fiscal Policy.
• Fiscal Policy is different from monetary policy in the sense that monetary policy deals with the supply of money and rate of interest.
• The government and RBI use these two policies to steer the broad aspects of the Indian Economy.
• While the government is conducting Fiscal Policy, RBI is responsible for monetary policy. RBI also helps the government in implementing its fiscal policy decisions.
• Conducting fiscal policy is one of the main duties of the government. Via fiscal policy, the government collects money from different resources and utilizes it for different expenditures. Since all welfare projects are carried out under public expenditures, fiscal policy is closely related to the development policy.
• The tools of fiscal policy are taxes, expenditure, public debt, and a nation's budget. They consist of changes in government revenues or rates of the tax structure so as to encourage or restrict private expenditures on consumption and investment.
• Components of Fiscal Policy
• There are four key components of Fiscal Policy are as follows:
• Taxation Policy
• Expenditure Policy
• Investment & Disinvestment policy
• Debt / surplus management.
format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) फक्त अ (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
✓ पर्याय (2) ब आणि क (अचूक उत्तर): संबंधित अभ्यासक्रम, संदर्भ पुस्तके व आयोगाच्या अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार हा पर्याय पूर्णतः अचूक ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) अ आणि ड (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) फक्त ड (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC गट क पूर्व परीक्षा २०१८ मूळ पेपर (दि. १० जून, २०१८)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC गट क पूर्व परीक्षा २०१८ मूळ पेपर (दि. १० जून, २०१८)
quiz 99 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 99 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC गट क पूर्व परीक्षा २०१८ मूळ पेपर (दि. १० जून, २०१८)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC गट क पूर्व परीक्षा २०१८ मूळ पेपर (दि. १० जून, २०१८)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC गट क पूर्व परीक्षा २०१८ मूळ पेपर (दि. १० जून, २०१८)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC गट क पूर्व परीक्षा २०१८ मूळ पेपर (दि. १० जून, २०१८)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'MPSC गट क पूर्व परीक्षा २०१८ मूळ पेपर (दि. १० जून, २०१८)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →