🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Combine Group B Pre 2024 MEDIUM

भारतीय राज्यघटनेच्या कोणत्या अनुसूचीमध्ये प्रत्येक घटक राज्य व केंद्रशासित प्रदेशासाठी राज्यसभेतील जागा वाटपाबाबतची तरतूद आहे ?

EN Which Schedule of the Indian Constitution contains the allocation of seats for each State and Union Territories in the Council of States?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

पहिली अनुसूची

First Schedule

दूसरी अनुसूची

Second Schedule

तिसरी अनुसूची

Third Schedule

चौथी अनुसूची

Fourth Schedule

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर आहे चौथी अनुसूची.

मुख्य मुद्दे

• भारतीय संविधानाची चौथी अनुसूची प्रत्येक राज्य आणि केंद्रशासित प्रदेशासाठी राज्यांच्या परिषदेतील (राज्यसभा) जागांच्या वाटपाचा निर्देश करते.

• ती प्रत्येक राज्याला त्याच्या लोकसंख्येनुसार किती प्रतिनिधींना परवानगी आहे याबद्दल तपशील प्रदान करते.

• राज्यसभेत समानुपातिक प्रतिनिधित्व सुनिश्चित करण्याच्या उद्देशाने हे वाटप केले जाते.

• ही अनुसूची संसदेच्या वरिष्ठ सभागृहात राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये समतोल राखण्यासाठी तयार करण्यात आली होती.

अतिरिक्त माहिती

• पहिली अनुसूची: भारतीय संविधानाच्या पहिल्या अनुसूचीमध्ये राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांची नावे आणि त्यांची प्रादेशिक अधिकारक्षेत्रे समाविष्ट आहेत.

• दुसरी अनुसूची: भारतीय संविधानाच्या दुसऱ्या अनुसूचीमध्ये राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, राज्यपाल, अध्यक्ष आणि सर्वोच्च न्यायालय व उच्च न्यायालयांचे न्यायाधीश यांसारख्या विविध मान्यवरांचे वेतन, भत्ते आणि विशेषाधिकार यांच्याशी संबंधित तरतुदी समाविष्ट आहेत.

• तिसरी अनुसूची: भारतीय संविधानाच्या तिसऱ्या अनुसूचीमध्ये राष्ट्रपती, मंत्री, संसद सदस्य आणि न्यायाधीश यांसारख्या विविध घटनात्मक पदांसाठी शपथ किंवा प्रतिज्ञाचे नमुने समाविष्ट आहेत.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

चौथी अनुसूची: राज्यसभेतील जागांचे राज्य व केंद्रशासित प्रदेशांमधील वाटप. महाराष्ट्राला राज्यसभेत १९ जागा (लोकसभेत ४८ जागा) दिलेल्या आहेत, जे उत्तर प्रदेशनंतर देशात दुसऱ्या क्रमांकावर आहे.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is Fourth Schedule.

Key Points

• The Fourth Schedule of the Indian Constitution specifies the allocation of seats in the Council of States (Rajya Sabha) for each State and Union Territory.

• It provides details about the number of representatives each State is allowed based on its population.

• The allocation is intended to ensure proportional representation in the Rajya Sabha.

• This schedule was designed to create a balance between the states and union territories in the upper house of Parliament.

Additional Information

• First Schedule: The First Schedule of the Indian Constitution contains the names of the States and Union Territories and their territorial jurisdictions.

• Second Schedule: The Second Schedule of the Indian Constitution contains provisions relating to the emoluments, allowances, and privileges of various dignitaries such as the President, Vice President, Governors, Speakers, and Judges of the Supreme Court and High Courts.

• Third Schedule: The Third Schedule of the Indian Constitution contains the forms of oath or affirmation for various constitutional positions, including the President, Ministers, Members of Parliament, and Judges.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Fourth Schedule: Allocation of Rajya Sabha seats. Maharashtra has 19 seats in Rajya Sabha and 48 seats in Lok Sabha, second highest nationally after Uttar Pradesh.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) पहिली अनुसूची (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) दूसरी अनुसूची (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) तिसरी अनुसूची (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) चौथी अनुसूची (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर आहे चौथी अनुसूची.

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC संयुक्त गट ब पूर्व परीक्षा २०२४ मूळ पेपर (दि. ०२ फेब, २०२५)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट ब पूर्व परीक्षा २०२४ मूळ पेपर (दि. ०२ फेब, २०२५)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC संयुक्त गट ब पूर्व परीक्षा २०२४ मूळ पेपर (दि. ०२ फेब, २०२५)

quiz 100 प्रश्न timer 60 मिनिटे military_tech 100 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC संयुक्त गट ब पूर्व परीक्षा २०२४ मूळ पेपर (दि. ०२ फेब, २०२५)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC संयुक्त गट ब पूर्व परीक्षा २०२४ मूळ पेपर (दि. ०२ फेब, २०२५)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC संयुक्त गट ब पूर्व परीक्षा २०२४ मूळ पेपर (दि. ०२ फेब, २०२५)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC संयुक्त गट ब पूर्व परीक्षा २०२४ मूळ पेपर (दि. ०२ फेब, २०२५)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'चौथी अनुसूची' हे असून ते 'MPSC संयुक्त गट ब पूर्व परीक्षा २०२४ मूळ पेपर (दि. ०२ फेब, २०२५)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'MPSC संयुक्त गट ब पूर्व परीक्षा २०२४ मूळ पेपर (दि. ०२ फेब, २०२५)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन