योग्य उत्तर: पर्याय १ (नाना शंकर शेठ / Nana Shankar Sheth)
सविस्तर विश्लेषण:
दिलेल्या वर्णनातील सर्व वैशिष्ट्ये जगन्नाथ (नाना) शंकरशेठ मुरकुटे (१८०३–१८६५) यांच्याशी तंतोतंत जुळतात:
•
A. आधुनिक भारताचे शिल्पकार: प्रख्यात अर्थतज्ज्ञ गंगाधर गाडगीळ यांनी नाना शंकरशेठ यांच्या बहुआयामी योगदानाचा गौरव करताना त्यांना "द आर्किटेक्ट ऑफ मॉडर्न इंडिया" (The Architect of Modern India) असे संबोधले होते. तसेच त्यांना 'मुंबईचे अनभिषिक्त सम्राट' (Uncrowned King of Bombay) आणि 'आधुनिक मुंबईचे शिल्पकार' मानले जाते.
•
B. आर्थिक राष्ट्रवाद: नाना शंकरशेठ यांनी सुरुवातीच्या काळात देशी उद्योग, व्यापार आणि भांडवल निर्मितीचा पाया घातला, ज्याचा प्रभाव दादाभाई नौरोजी आणि न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे यांच्या आर्थिक राष्ट्रवादावर पडला.
•
C. शेतीचे महत्त्व: त्यांनी भारतीय अर्थव्यवस्थेत शेती आणि कृषी उत्पादकतेचे महत्त्व ओळखून शेती सुधारणांना पाठिंबा दिला होता.
त्यामुळे ही व्यक्ती नाना शंकर शेठ आहेत.
•
नाना शंकरशेठ यांनी दादाभाई नौरोजींसोबत २६ ऑगस्ट १८५२ रोजी मुंबईतील पहिली राजकीय संघटना 'बॉम्बे असोसिएशन' (Bombay Association) स्थापन केली.
•
भारतातील पहिली रेल्वे (बोरीबंदर ते ठाणे - १६ एप्रिल १८५३) सुरू करणाऱ्या 'ग्रेट इंडियन पेनिन्सुला रेल्वे' (GIPR) च्या पहिल्या संचालक मंडळात ते एकमेव भारतीय संचालक होते.
•
मुंबई कायदेमंडळाचे (Bombay Legislative Council) ते पहिले भारतीय सदस्य होते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 1 (Nana Shankar Sheth)
Detailed Analysis:
All attributes described belong to Hon. Jagannath (Nana) Shankar Sheth Murkute (1803–1865):
•
a. Architect of Modern India: Eminent economist Prof. Gangadhar Gadgil referred to Nana Shankar Sheth as "The Architect of Modern India" for laying the socio-economic and infrastructural foundation of modern public life. He is also revered as the "Uncrowned King of Bombay" and the "Maker of Modern Mumbai".
•
b. Foundation of Economic Nationalism: His pioneering efforts in indigenous banking, steam navigation, commerce, and industrial advocacy profoundly influenced Dadabhai Naoroji and Justice Mahadev Govind Ranade.
•
c. Agrarian Insights: He keenly recognized the critical importance of agriculture in the Indian economy and supported native agrarian welfare.
Hence, the described personality is Nana Shankar Sheth.
•
Along with Dadabhai Naoroji, Nana Shankar Sheth established the Bombay Association on 26 August 1852, the first political association in the Bombay Presidency.
•
He was the only Indian director on the board of the Great Indian Peninsula Railway (GIP Railway) that launched India's first passenger train between Bori Bunder and Thane on 16 April 1853.
•
He became the first Indian member nominated to the Bombay Legislative Council.
