महाराष्ट्र सरकारच्या सुमतीबाई सुकलीकर उद्योगिनी महिला सक्षमीकरण योजना कशाशी संबंधित आहे?
EN
Government of Maharashtra's Sumatibai Sukalikar Udyogini Mahila Sakshamikaran Yojana is related to
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण
योग्य उत्तर पर्याय १ (पात्र महिला बचत गटांना व्याज अर्थसहाय्य / Interest subvention to eligible women Self Help Groups) आहे.
सुमतीबाई सुकळीकर उद्योगिनी महिला सक्षमीकरण योजना:
1.
पार्श्वभूमी आणि घोषणा:
•
महाराष्ट्र शासनाने ज्येष्ठ समाजसेविका स्व. सुमतीबाई सुकळीकर यांच्या स्मरणार्थ महिलांच्या आर्थिक सक्षमीकरणासाठी ही योजना सुरू केली.
•
ही योजना महाराष्ट्र राज्य ग्रामीण जीवनोन्नती अभियानांतर्गत (MSRLM - उमेद) राबवली जाते.
2.
योजनेचे स्वरूप (व्याज अर्थसहाय्य):
•
ग्रामीण भागातील गरीब कुटुंबातील महिलांनी स्थापन केलेल्या पात्र महिला स्वयंसहाय्यता बचत गटांना (Women SHGs) बँकांकडून घेतलेल्या कर्जावर व्याज अर्थसहाय्य (Interest Subvention) देणे हा या योजनेचा मुख्य गाभा आहे.
•
नियमित कर्जफेड करणाऱ्या महिला बचत गटांना बँकांद्वारे आकारल्या जाणाऱ्या नियमित व्याजदरातील फरक शासन अनुदान म्हणून देते, जेणेकरून महिलांना प्रभावीपणे शून्य टक्के (०%) व्याजाने कर्ज उपलब्ध होते.
•
याद्वारे महिला बचत गटांना शेतीपूरक व्यवसाय, प्रक्रिया उद्योग, हातमाग आणि लघुउद्योग सुरू करण्यासाठी भांडवल उपलब्ध होते.
त्यामुळे ही योजना पात्र महिला बचत गटांना व्याज अर्थसहाय्य देण्याशी संबंधित आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
महाराष्ट्र राज्य ग्रामीण जीवनोन्नती अभियान (MSRLM): 'उमेद' (Umed) नावाने ओळखले जाते.
•
केंद्र सरकारच्या 'दीनदयाळ अंत्योदय योजना - NRLM' च्या धर्तीवर महाराष्ट्रात महिला बचत गटांच्या सक्षमीकरणासाठी ही योजना राबवली जाते.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 1 (Interest subvention to eligible women Self Help Groups).
Policy framework of the Sumatibai Sukalikar Udyogini Mahila Sakshamikaran Yojana:
1.
Context & Institutional Setting:
•
Formulated by the Government of Maharashtra and implemented through the Maharashtra State Rural Livelihoods Mission (MSRLM / Umed) to celebrate the legacy of social reformer Sumatibai Sukalikar.
2.
Mechanism of Interest Subvention:
•
The scheme provides interest subvention on bank loans disbursed to eligible rural Women Self-Help Groups (SHGs).
•
For SHGs that repay bank loans promptly on time, the state government subsidizes the interest portion, effectively providing loans at zero percent (0%) net interest to encourage women micro-entrepreneurship and self-reliance.
Hence, the scheme is an interest subvention intervention for eligible women SHGs.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Operates under MSRLM (*Umed*), aligning with Deendayal Antyodaya Yojana - National Rural Livelihoods Mission (DAY-NRLM).
पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✓ पर्याय (1) पात्र महिला बचत गटांना व्याज अर्थसहाय्य (अचूक उत्तर):
योग्य उत्तर **पर्याय १ (पात्र महिला बचत गटांना व्याज अर्थसहाय्य / Interest subvention to eligible women Self Help Groups)** आहे.
⚠️ पर्याय (2) महिला उद्योजकांना जमीन खरेदीसाठी कर्ज सुविधा (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) मुंबई आणि नागपुरातील महिला उद्योजकांसाठी कर माफी (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) महाराष्ट्रातील महिला बचत गटांना 4% व्याजासह कर्ज (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (GS) पेपर-१' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
🎯 घटक चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (GS) पेपर-१
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)
घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (GS) पेपर-१
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (GS) पेपर-१' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (GS) पेपर-१' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (GS) पेपर-१' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'पात्र महिला बचत गटांना व्याज अर्थसहाय्य' हे असून ते 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (GS) पेपर-१' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे?
expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०१८ (GS) पेपर-१' या घटकाची तयारी कशी करावी?
expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते?
expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.