🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) Rajyaseva Pre 2021 MEDIUM

सूची - A आणि सूची - B मधील योग्य जोड्या जुळवा. सूची - A सूची - B (a) एकेरी नागरिकत्व (i) इंग्लंड (युके) (b) न्यायालयीन पुनर्विलोकन (ii) अमेरिका (युएसए) (c) राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (iii) आयर्लंड (d) केंद्र-राज्य संबंधातील समवर्ती सूची (iv) ऑस्ट्रेलिया

EN Match the following pairs List "A" with List "B". List - A List - B (a) Single Citizenship (i) United Kingdom (UK) (b) Judicial Review (ii) America (USA) (c) Directive Principles of State Policy (iii) Ireland (d) Concurrent list in Union-State Relation (iv) Australia
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
(a) - (i), (b) - (ii), (c) - (iii), (d) - (iv)
B
(a) - (iv), (b) - (iii), (c) - (ii), (d) - (i)
C
(a) - (iii), (b) - (i), (c) - (iv), (d) - (ii)
D
(a) - (ii), (b) - (iv), (c) - (i), (d) - (iii)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (1) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर (a) - (i), (b) - (ii), (c) - (iii), (d) - (iv) (पर्याय १) आहे.

भारतीय राज्यघटनेचे विदेशी स्त्रोत व स्वीकारलेली वैशिष्ट्ये:

• (a) एकेरी नागरिकत्व (Single Citizenship) - (i) इंग्लंड (UK):
• भारताने ब्रिटनकडून संसदीय शासन पद्धती, कायद्याचे राज्य, द्विसदनी संसद, कायदा निर्मितीची प्रक्रिया, कॅबिनेट व्यवस्था, परमाधिकार प्राधिकृत लेख (Writs) आणि एकेरी नागरिकत्व स्वीकारले आहे. (अमेरिकेत दुहेरी नागरिकत्व असते, मात्र भारतात केवळ भारतीय नागरिकत्व आहे).
• (b) न्यायालयीन पुनर्विलोकन (Judicial Review) - (ii) अमेरिका (USA):
• अमेरिकेच्या राज्यघटनेतून भारताने स्वतंत्र न्यायव्यवस्था, न्यायालयीन पुनर्विलोकनाचा अधिकार (Judicial Review), मूलभूत हक्क (Fundamental Rights), राष्ट्रपतींवरील महाभियोग प्रक्रिया, उपराष्ट्रपती पद आणि सर्वोच्च व उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांना पदावरून दूर करण्याची पद्धत घेतली आहे.
• (c) राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (DPSP) - (iii) आयर्लंड:
• भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ४ मधील मार्गदर्शक तत्त्वे (DPSP - अनुच्छेद ३६ ते ५१) ही १९३७ च्या आयरिश राज्यघटनेवरून घेण्यात आली आहेत. याशिवाय राज्यसभेवर १२ सदस्यांचे नामनिर्देशन आणि राष्ट्रपतींच्या निवडणुकीची पद्धतही आयर्लंडकडून घेतली आहे.
• (d) केंद्र-राज्य संबंधातील समवर्ती सूची (Concurrent List) - (iv) ऑस्ट्रेलिया:
• भारतीय राज्यघटनेच्या सातव्या अनुसूचीतील समवर्ती सूची (Concurrent List), संसदेच्या दोन्ही सभागृहांची संयुक्त बैठक (अनुच्छेद १०८) आणि व्यापार व वाणिज्याचे स्वातंत्र्य ही वैशिष्ट्ये ऑस्ट्रेलियाच्या राज्यघटनेवरून स्वीकारण्यात आली आहेत.
💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

भारतीय संविधानाचे प्रमुख स्त्रोत:

१. भारत सरकार कायदा १९३५: संघराज्य योजना, राज्यपालांचे पद, न्यायव्यवस्था, लोकसेवा आयोग.
२. ब्रिटन: संसदीय शासन, एकेरी नागरिकत्व, कायद्याचे राज्य.
३. अमेरिका: मूलभूत हक्क, न्यायालयीन पुनर्विलोकन, स्वतंत्र न्यायव्यवस्था.
४. आयर्लंड: मार्गदर्शक तत्त्वे (DPSP), राज्यसभेवरील नामनिर्देशन.
५. ऑस्ट्रेलिया: समवर्ती सूची, दोन्ही सभागृहांची संयुक्त बैठक.
६. दक्षिण आफ्रिका: घटनादुरुस्तीची पद्धत (अनुच्छेद ३६८).
७. कॅनडा: प्रभावी केंद्रासह संघराज्य, उर्वरित अधिकार केंद्राकडे.
८. रशिया (USSR): मूलभूत कर्तव्ये (भाग ४-A).
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

The correct answer is (a) - (i), (b) - (ii), (c) - (iii), (d) - (iv) (Option 1).

Comparative Constitutional Analysis of Borrowed Features:

• (a) Single Citizenship - (i) United Kingdom (UK):
• From the British Constitution, the framers adopted the Westminster parliamentary system, the Rule of Law, bicameralism, the cabinet system, legislative procedures, prerogative writs, and Single Citizenship (unlike the federal dual citizenship in the USA).
• (b) Judicial Review - (ii) America (USA):
• Derived from the US Constitution along with the Fundamental Rights (Part III), Independence of the Judiciary, impeachment of the President, removal of Supreme Court and High Court judges, and the post of Vice-President.
• (c) Directive Principles of State Policy - (iii) Ireland:
• Borrowed from the Irish Constitution of 1937 (which in turn borrowed them from Spain). Incorporates socio-economic welfare directives under Part IV (Articles 36–51), alongside the method of Presidential election and Rajya Sabha nominations of distinguished persons.
• (d) Concurrent List in Centre-State Relations - (iv) Australia:
• Sourced from the Australian Constitution, alongside provisions for joint sittings of the two Houses of Parliament (Article 108) and freedom of trade, commerce, and intercourse across state boundaries (Part XIII).
💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Core Borrowed Constitutional Features for MPSC Prelims:

1. Government of India Act 1935: Federal scheme, Office of Governor, Judiciary, Public Service Commissions.
2. UK: Parliamentary system, Single Citizenship, Rule of Law.
3. USA: Fundamental Rights, Judicial Review, Impeachment.
4. Ireland: Directive Principles of State Policy (DPSP).
5. Australia: Concurrent List, Joint Sitting (Art 108).
6. South Africa: Procedure for Constitutional Amendment (Art 368).
7. Canada: Federation with strong centre, Residuary powers to Centre.
8. USSR: Fundamental Duties (Art 51A), Ideals of Justice in Preamble.
format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✓ पर्याय (1) (a) - (i), (b) - (ii), (c) - (iii), (d) - (iv) (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर **(a) - (i), (b) - (ii), (c) - (iii), (d) - (iv)** (पर्याय १) आहे.
⚠️ पर्याय (2) (a) - (iv), (b) - (iii), (c) - (ii), (d) - (i) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) (a) - (iii), (b) - (i), (c) - (iv), (d) - (ii) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) (a) - (ii), (b) - (iv), (c) - (i), (d) - (iii) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२१ (GS) पेपर-१ (दि. २३ जानेवारी, २०२२)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२१ (GS) पेपर-१ (दि. २३ जानेवारी, २०२२)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२५ (GS) पेपर-१ (दि. ०९ नोव्हेंबर, २०२५)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२४ (GS) पेपर-१ (दि. ०१ डिसेंबर, २०२४)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२३ (GS) पेपर-१ (दि. ०४ जून, २०२३)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 200 गुण
menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२१ (GS) पेपर-१ (दि. २३ जानेवारी, २०२२)

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२१ (GS) पेपर-१ (दि. २३ जानेवारी, २०२२)' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 परीक्षेतील अभ्यासक्रम: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयांतर्गत 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२१ (GS) पेपर-१ (दि. २३ जानेवारी, २०२२)' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2 तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3 मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4 वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5 उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYP चाचण्या) विषयातील 'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२१ (GS) पेपर-१ (दि. २३ जानेवारी, २०२२)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा २०२१ (GS) पेपर-१ (दि. २३ जानेवारी, २०२२)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →