खालील उतारा काळजीपूर्वक वाचा आणि त्यावर आधारित विचारलेल्या प्रश्नांची (प्र. २१ ते २५) योग्य उत्तरे द्या:
लेझर हा शब्द लाइट अॅम्प्लीफिकेशन बाय स्टिम्युलेटेड एमिशन ऑफ रेडिएशनचे संक्षिप्त रूप आहे. लेसर हे खरे तर प्रकाशाचे निर्मितीस्रोत आहेत. ते अणू किंवा रेणूंच्या उत्तेजित किरणोत्सर्गाद्वारे प्रकाशाच्या प्रवर्धनावर आधारित आहेत. 1917 मध्ये आइन्स्टाईनने अशा उत्तेजित किरणोत्सर्गाची शक्यता वर्तवली. 1952 मध्ये, यू.एस.ए. मधील छ. टाऊन्स, जे. गॉर्डन, आणि एच. झेगर आणि यूएसएसआर मधील एन. बसोव्ह आणि ए. प्रोखोरोव्ह यांनी उत्तेजित रेडिएशनच्या संकल्पनेवर आधारित मायक्रोवेव्ह दोलन निर्माण आणि वाढवण्याचे तत्त्व स्वतंत्रपणे सुचवले. त्याचा परिणाम म्हणून 1954 मध्ये MASER (मायक्रोवेव्ह अॅम्प्लीफिकेशन बाय स्टिम्युलेटेड एमिशन ऑफ रेडिएशन) चा शोध लागला. 1958 मध्ये टाऊन्स, बासोव्ह आणि प्रोखोरोव्ह यांना या क्षेत्रातील त्यांच्या कार्यासाठी नोबल पारितोषिके मिळाली.
1960 मध्ये, ह्यूजेस रिसर्च लॅबोरेटरीजच्या थिओडोर मैमन यांनी एम्पलीफायर म्हणून रुबी क्रिस्टल आणि ऊर्जा स्त्रोत म्हणून फ्लॅशलॅम्प वापरून पहिले लेसर तयार केले. हेलियम आणि निऑन वायूंचे मिश्रण वापरून बेल लॅबोरेटरीजचे ए. जावन, डब्ल्यू. बेनेट आणि एच. हॅरिओट यांनी 1961 मध्ये पहिले गॅस लेसर विकसित केले होते.
औषधापासून ते संप्रेषणापर्यंत विविध क्षेत्रात लेझर हे एक मौल्यवान साधन बनले आहे. लेझर हा प्रकाश स्रोत आहे परंतु तो अनेक सामान्य प्रकाश स्रोतांपेक्षा खूप वेगळा आहे. आम्ही इतर प्रकाश स्रोत वापरतो म्हणून लेझरचा वापर प्रदीपनासाठी केला जात नाही. लेझर सामान्य प्रकारच्या प्रकाश स्रोतांमधून उपलब्ध असलेल्या अरुंद वारंवारता श्रेणीसह उच्च दिशात्मक आणि उच्च तीव्रतेचा किरण (बीम) तयार करतात. लाइट किरण (बीम) ऐवजी लाइट पॉवर इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक किरण (बीम) म्हणून ते अधिक प्रमाणात वापरले जातात. यांत्रिक उद्योगात लेसर किरणच्या (बीमचा) एक विशेष ड्रिल बिट चा वापर हार्ड मटेरियल ड्रिल करण्यासाठी आणि लाकूड, काच, सिरॅमिक्स इत्यादी कापण्यासाठी केला जातो. लेसरचा वापर इलेक्ट्रॉनिक्स उद्योगात देखील स्क्राइविंग, सोल्डरिंग, ट्रिमिंग फोटोलिथोग्राफी, इ.साठी केला जातो. सैन्यात लेझरच्या वापरामध्ये प्रामुख्याने शस्त्रास्त्रांना श्रेणीबद्ध करणे, इच्छित लक्ष्यापर्यंत मार्गदर्शन करणे आणि लेझर किरण (बीम) स्वतःच एक शस्त्र म्हणून काम करणे इत्यादींचा समावेश होतो. अशा प्रकारे, लेसर हे एक उच्च- तंत्रज्ञान उपकरण आहे जे आपल्या जीवनावर अनेक प्रकारे परिणाम करते.
लेझर व अणू किंवा रेणू यांचा काय संबंध आहे ?
EN
Read the following passage carefully and answer the questions (Q. 21 to 25):
The word laser is an acronym for Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation. Lasers are in fact generators of light. They are based on the amplification of light by means of stimulated radiation of atoms or molecules. In 1917 Einstein predicted the possibility of such stimulated radiation. In 1952, Ch. Townes, J.Gorden, and H.Zeiger in U.S.A and N.Basov and A.Prokhorov in USSR, independently suggested the principle of generating and amplifying microwave oscillations based on the concept of stimulated radiation. It lead to the invention of MASER (Microwave Amplification by Stimulated Emission of Radiation ) in 1954. In 1958 Townes, Basov, and Prokhorov received Noble Prizes for their work in this field.
In 1960, Theodore Maiman of Hughes Research Laboratories produced the first laser using a ruby crystal as the amplifier and a flashlamp as the energy source. The first gas laser was developed in 1961 by A. Javan, W. Bennet, and H. Harriott of Bell Laboratories, using a mixture of helium and neon gases.
Laser has become a valuable tool in a variety of fields starting with medicine to communications. Laser is a light source but it is very much different from many traditional light sources. Laser is not used for illumination purposes as we use other light sources. Lasers produce a highly directional and high- intensity beam with a narrow frequency range than that available from the common source types of light sources. They are more widely used as a light power electromagnetic beam rather than a light beam. Laser beams are used in the mechanical industry such as a special type of drill bit to drill in hard materials, and cutting materials like wood, glass, ceramics, etc. The laser is also used in the clectronics industry such as scribing, soldering, trimming photolithography, etc. Application of lasers in the military involves mainly ranging, guiding weapons to the intended target and laser beam itself acting as a weapon, and so on. Thus, the laser is a high-technology device affecting our lives in many ways. What is the relation between laser and atoms or molecules ?
In 1960, Theodore Maiman of Hughes Research Laboratories produced the first laser using a ruby crystal as the amplifier and a flashlamp as the energy source. The first gas laser was developed in 1961 by A. Javan, W. Bennet, and H. Harriott of Bell Laboratories, using a mixture of helium and neon gases.
Laser has become a valuable tool in a variety of fields starting with medicine to communications. Laser is a light source but it is very much different from many traditional light sources. Laser is not used for illumination purposes as we use other light sources. Lasers produce a highly directional and high- intensity beam with a narrow frequency range than that available from the common source types of light sources. They are more widely used as a light power electromagnetic beam rather than a light beam. Laser beams are used in the mechanical industry such as a special type of drill bit to drill in hard materials, and cutting materials like wood, glass, ceramics, etc. The laser is also used in the clectronics industry such as scribing, soldering, trimming photolithography, etc. Application of lasers in the military involves mainly ranging, guiding weapons to the intended target and laser beam itself acting as a weapon, and so on. Thus, the laser is a high-technology device affecting our lives in many ways. What is the relation between laser and atoms or molecules ?