🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास Group C Pre 2021 MEDIUM

16 आक्टोबर 1905 हा दिवस काय म्हणून पाळला जातो?

EN 16 October 1905 is recognized as:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

स्वातंत्र्य दिवस

Independence Day

प्रजासत्ताक दिवस

Republic Day

शोक दिवस

Day of Mourming

कामगार दिवस

Workers Day

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

शोक दिवस हे ✅ उत्तर: आहे.

📌 प्रमुख घटक:

• 1905 मध्ये ब्रिटिश राजवटीच्या अधिकाऱ्यांनी बंगालच्या फाळणीची घोषणा केली.

• ब्रिटिश भारताचे व्हाईसरॉय लॉर्ड कर्झन यांनी बंगालचे विभाजन करण्याचा निर्णय 19 जुलै 1905 रोजी जाहीर केल्यानंतर तीन महिन्यांनी फाळणी झाली आणि 16 ऑक्टोबर 1905 रोजी त्याची अंमलबजावणी झाली.

• 7 ऑगस्ट 1905 रोजी कलकत्त्याच्या टाऊन हॉलमध्ये पहिले जनआंदोलन आयोजित करण्यात आले होते.

• फळणीचा दिवस, 16 ऑक्टोबर 1905 हा दिवस शोक दिवस आणि उपोषणाचा दिवस म्हणून घोषित करण्यात आले होते.

• रवींद्रनाथ टागोर यांनी रचलेले 'आमार सोनार बांगला' हे गाणे मोठ्या उत्साहाने जमावाद्वारे गायले गेले.

• विरोध संपवू न शकलेल्या अधिकाऱ्यांनी फाळणी मागे घेण्यास सहमती दर्शवली म्हणून 12 डिसेंबर 1911 रोजी राजा पंचम जॉर्ज यांनी दिल्ली दरबारमध्ये पूर्व बंगाल बंगाल प्रांतामध्ये विलीन होईल अशी घोषणा केली.

💡 महत्वाचे मुद्दे:

1905 - बंगालची फाळणी:

• फाळणीच्या वेळी व्हाईसरॉय : लॉर्ड कर्झन

• हा भारतीय राष्ट्रवादावर केलेला हल्ला होता.

• कालगणना:

• 20 जुलै 1905 रोजी फळणीशी संबंधित निर्णय जाहीर झाला.

• 7 ऑगस्ट 1905 रोजी टाऊन हॉल, कलकत्ता येथे स्वदेशी चळवळ सुरू करण्याची घोषणा करण्यात आली.

• 16 ऑक्टोबर 1905, फाळणी प्रभावी झाली आणि हा दिवस शोक दिन किंवा राखी दिवस म्हणून साजरा केला गेला.

• पूर्व बंगाल आणि आसाम एकत्र करून नवीन प्रांताची राजधानी होती.

• ढाका ही या नवीन प्रांताची राजधानी होती.

• लोकसंख्या : 3 कोटी 85 लाख

• दूसरा प्रांत पश्चिम बंगाल, बिहार आणि ओडिशा एकत्र करून तयार करण्यात आला.

• लोकसंख्या : 5 कोटी 40 लाख

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Solution

The Correct answer is Day of Mourning

📌 Key Highlights:

• In 1905 the first Partition of Bengal was a territorial reorganization of the Bengal Presidency implemented by the authorities of the British Raj.

• Three months after the Viceroy of British India, Lord Curzon, announced his decision to split Bengal, the partition and implemented on 16 October 1905 announced on 19 July 1905.

• On 7 August 1905, one of the first mass protests was organized in Calcutta’s Town Hall.

• The day of partition, 16 October 1905, was declared a day of mourning and fasting.

• The song ‘Amar Sonar Bangla’, composed by Rabindranath Tagore, was sung by boisterous crowds.

• The authorities, not able to end the protests, assented to reversing the partition so King George V announced at Delhi Durbar on 12 December 1911 that eastern Bengal would be assimilated into the Bengal Presidency.

💡 Important Notes:

The Partition of Bengal in 1905:

• Viceroy during the Partition: Lord Curzon.

• It was a palpable attack on Indian Nationalism.

• Chronology:

• 20th July 1905, the decision related to the partition was announced.

• 7th August 1905, a declaration to launch the Swadeshi Movement was made at Townhall, Calcutta.

• 16th October 1905, the partition became effective and the day was celebrated as Mourning Day or Rakhi Diwas.

• The new province was formed by merging East Bengal & Assam.

• Dhaka was the capital of this new province.

• Population: 3 crores 85 Lakhs.

• The second province was made by combining West Bengal, Bihar & Odisha.

• Population: 5 crores 40 Lakhs.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) स्वातंत्र्य दिवस (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) प्रजासत्ताक दिवस (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) शोक दिवस (अचूक उत्तर): संबंधित अभ्यासक्रम, संदर्भ पुस्तके व आयोगाच्या अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार हा पर्याय पूर्णतः अचूक ठरतो.

✗ पर्याय (4) कामगार दिवस (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

menu_book युरोपियनांचे भारतात आगमन

१४५३ मध्ये ऑटोमन तुर्कांनी कॉन्स्टँटिनोपल (इस्तंबूल) जिंकल्यामुळे युरोपातील पूर्वेकडे जाणाऱ्या खुशकीच्या व्यापारी मार्गावर तुर्कांचे नियंत्रण आले. परिणामी युरोपियन दर्यावर्दींनी भारताकडे येणाऱ्या नवीन सागरी मार्गांचा शोध सुरू केला.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	१४९८ मध्ये पोर्तुगीज खलाशी 'वास्को-द-गामा' आफ्रिकेला वळसा घालून कालिकत (केरळ) बंदरात पोहोचला. कालिकतचा राजा 'झामोरीन'ने त्याचे स्वागत केले.
2	भारतात येणारा पहिला युरोपियन पोर्तुगीज होते (१४९८) आणि भारतातून सर्वात शेवटी जाणारेही पोर्तुगीजच होते (१९६१ - गोवा मुक्ती).
3	फ्रान्सिस्को-द-अल्मेडा हा पहिला पोर्तुगीज गव्हर्नर होता. त्याने 'निळे पाणी धोरण' (Blue Water Policy) राबवले.
4	अल्फांसो-द-अल्बुकर्क याने १५१० मध्ये विजापूरच्या आदिलशहाकडून 'गोवा' जिंकून घेतले. त्याला भारतातील पोर्तुगीज सत्तेचा खरा संस्थापक मानले जाते.
5	३१ डिसेंबर १६०० रोजी इंग्लंडची राणी एलिझाबेथ पहिली हिने ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीला पूर्वेकडील देशांशी व्यापाराची सनद दिली.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'शोक दिवस' हे असून ते 'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

16 आक्टोबर 1905 हा दिवस काय म्हणून पाळला जातो?

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन