🎯
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
⏱️
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
⚖️
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
📊
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास Group C Pre 2019 MEDIUM

योग्य जोड्या जुळवा : (a) | ताराबाई शिंदे | (i) | शारदा सदन (b) | तान्हूबाई बिर्जे | (ii) | 'हिंदू लेडीज सोशल क्लब' ची स्थापना (c) | पंडिता रमाबाई | (iii) | ‘स्त्री-पुरुष तुलना’ पुस्तक (d) | रमाबाई रानडे | (iv) | भारतातील पहिल्या महिला संपादक

EN Match the following : (a) | Tarabai Shinde | (i) | Sharada Sadan (b) | Tanhubai Birje | (ii) | Formation of ‘Hindu Ladies Social Club’ (c) | Pandita Ramabai | (iii) | ‘Stri-Purush Tulana’ book (d) | Ramabai Ranade | (iv) | India’s First Woman Editor
💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:
A
(a) – (ⅳ), (b) – (ⅲ), (c) – (ⅱ), (d) – (ⅰ)
B
(a) – (ⅲ), (b) – (ⅳ), (c) – (ⅰ), (d) – (ⅱ)
(a) – (ⅲ), (b) – (ⅳ), (c) – (i), (d) – (iⅰ)
C
(a) – (ⅱ), (b) – (ⅰ), (c) – (ⅳ), (d) – (ⅲ)
D
(a) – (ⅰ), (b) – (ⅲ), (c) – (ⅱ), (d) – (ⅳ)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
verified योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण

✅ उत्तर: (a) – (ⅲ), (b) – (ⅳ), (c) – (ⅰ), (d) – (ⅱ) आहे.

📌 प्रमुख घटक:

• ताराबाई शिंदे (1850-1910)
• त्या एक स्त्रीवादी कार्यकर्त्या होत्या ज्यांनी 19 व्या शतकातील भारतात पितृसत्ता आणि जातीव्यवस्थेचा निषेध केला.
• 1882 मध्ये मराठीत प्रकाशित झालेल्या स्त्री-पुरुष तुलना ("स्त्री आणि पुरुष यांच्यातील तुलना") या कार्यासाठी त्या ओळखल्या जातात.
• पत्रक हे उच्चवर्णीय पितृसत्ताकतेवर टीका करणारे आहे आणि बहुतेक वेळा तो पहिला आधुनिक भारतीय स्त्रीवादी मजकूर मानला जातो.
• तान्हूबाई बिर्जे (1876-1913)
• त्या सामाजिक कार्यकर्त्या आणि सत्यशोधक समाजाच्या सदस्य होत्या.
• त्यांनी 1908 ते 1912 या काळात दीनबंधू मासिकाचे संपादन केले.
• वृत्तपत्रक संपादित करणाऱ्या त्या पहिल्या भारतीय महिला होत्या.
• पंडिता रमाबाई (1858-1922)
• त्यांनी मुलींच्या शिक्षणाला चालना दिली आणि स्त्रियांची, विशेषतः बाल विधवांची स्थिती सुधारण्यासाठी 1881 मध्ये पुण्यात आर्य महिला समाज सुरू केला.
• 1889 मध्ये, ज्या तरुण विधवांना त्यांच्या कुटुंबांनी निर्वासित केले होते आणि त्यांच्यावर अत्याचार केले होते अशा विधवांसाठी आश्रयस्थान म्हणून त्यांनी पुण्यात मुक्ती मिशनची स्थापना केली.
• त्यांनी शारदा सदन देखील सुरू केले जे विधवा, अनाथ आणि दृष्टिहीनांना निवास, शिक्षण, व्यावसायिक प्रशिक्षण आणि वैद्यकीय सेवा प्रदान करते.
• संस्कृतमधील विद्वत्तापूर्ण प्राविण्यमुळे पंडिता ही पदवी मिळविणाऱ्या त्या पहिल्या महिला आहेत.
• रमाबाई रानडे (1862-1924)
• भारतातील आणि बाहेरील आधुनिक महिला चळवळीच्या त्या प्रणेत्या होत्या.
• 1894 मध्ये त्यांनी महिलांमध्ये सार्वजनिक बोलण्याचे कौशल्य विकसित करण्यासाठी 'हिंदू लेडीज सोशल क्लब'ची स्थापना केली.
translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

✅ Answer: (a) – (ⅲ), (b) – (ⅳ), (c) – (ⅰ), (d) – (ⅱ)

📌 Key Highlights:

• Tarabai Shinde (1850–1910)
• She was a feminist activist who protested patriarchy and caste in 19th century India.
• She is known for her published work, Stri Purush Tulana ("A Comparison Between Women and Men"), originally published in Marathi in 1882.
• The pamphlet is a critique of upper-caste patriarchy and is often considered the first modern Indian feminist text.
• Tanubai Birje (1876-1913)
• She was a social activist and a member of Satyashodhak Samaj.
• She edited the magazine Deenbandhu from 1908 through 1912.
• She was the first Indian woman to edit a news magazine.
• Pandita Ramabai (18581922)
• promoted girls' education and started the Arya Mahila Samaj in1881, in Pune, to improve the condition of women, especially child widows.
• In 1889, she established the Mukti Mission, in Pune, a refuge for young widows who had been deserted and abused by their families.
• She also started Sharda Sadan which provided housing, education, vocational training and medical services to widows, orphans and the visually challenged.
• She is the first woman to be awarded the title Pandita because of her scholarly expertise in Sanskrit.
• Ramabai Ranade (1862-1924)
• She was a pioneer of the modern women's movement in India and outside.
• She also formed ‘Hindu Ladies Social Club’ in 1894 to develop public speaking among women.
format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) (a) – (ⅳ), (b) – (ⅲ), (c) – (ⅱ), (d) – (ⅰ) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
✓ पर्याय (2) (a) – (ⅲ), (b) – (ⅳ), (c) – (ⅰ), (d) – (ⅱ) (अचूक उत्तर): संबंधित अभ्यासक्रम, संदर्भ पुस्तके व आयोगाच्या अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार हा पर्याय पूर्णतः अचूक ठरतो.
⚠️ पर्याय (3) (a) – (ⅱ), (b) – (ⅰ), (c) – (ⅳ), (d) – (ⅲ) (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) (a) – (ⅰ), (b) – (ⅲ), (c) – (ⅱ), (d) – (ⅳ) (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.
assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

🎯 घटक चाचणी मोफत टेस्ट
महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी
quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)
quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट
इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२
quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण
menu_book युरोपियनांचे भारतात आगमन

१४५३ मध्ये ऑटोमन तुर्कांनी कॉन्स्टँटिनोपल (इस्तंबूल) जिंकल्यामुळे युरोपातील पूर्वेकडे जाणाऱ्या खुशकीच्या व्यापारी मार्गावर तुर्कांचे नियंत्रण आले. परिणामी युरोपियन दर्यावर्दींनी भारताकडे येणाऱ्या नवीन सागरी मार्गांचा शोध सुरू केला.

क्र. परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1 १४९८ मध्ये पोर्तुगीज खलाशी 'वास्को-द-गामा' आफ्रिकेला वळसा घालून कालिकत (केरळ) बंदरात पोहोचला. कालिकतचा राजा 'झामोरीन'ने त्याचे स्वागत केले.
2 भारतात येणारा पहिला युरोपियन पोर्तुगीज होते (१४९८) आणि भारतातून सर्वात शेवटी जाणारेही पोर्तुगीजच होते (१९६१ - गोवा मुक्ती).
3 फ्रान्सिस्को-द-अल्मेडा हा पहिला पोर्तुगीज गव्हर्नर होता. त्याने 'निळे पाणी धोरण' (Blue Water Policy) राबवले.
4 अल्फांसो-द-अल्बुकर्क याने १५१० मध्ये विजापूरच्या आदिलशहाकडून 'गोवा' जिंकून घेतले. त्याला भारतातील पोर्तुगीज सत्तेचा खरा संस्थापक मानले जाते.
5 ३१ डिसेंबर १६०० रोजी इंग्लंडची राणी एलिझाबेथ पहिली हिने ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीला पूर्वेकडील देशांशी व्यापाराची सनद दिली.
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'युरोपियनांचे आगमन, ब्रिटिश सत्ता स्थापना व विस्तार' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
जाहिरात • ADVERTISEMENT
💬 या प्रश्नाबाबत काही शंका आहे का?
आमच्या MPSC शिक्षक व विषय तज्ञांशी थेट व्हॉट्सअॅपवर चर्चा करा.
व्हॉट्सअॅपवर शंका विचारा 💬
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →