"येथील लोक केवळ शिक्षण घेऊन स्वस्थ बसणार नाहीत, राज्यकारभारात वाटा देऊनही ते संतुष्ट होणार नाहीत; किंबहुना सर्वच राज्यकारभारावर आपला हक्क प्रस्थापित करू पाहतील" असे ______ यांनी ______यांना पाठविलेल्या पत्रात म्हटले होते.
EN
'The people here will not sit quiet merely receiving education, nor will they be satisfied by being given a share in the administration; in fact, they will seek to establish their claim over the entire governance', was stated by ______ in a letter sent to ______.
योग्य उत्तर: पर्याय २ (माऊंट स्टुअर्ट एल्फिन्स्टन - कोर्ट ऑफ डिरेक्टर्स)
विश्लेषण:
•
मुंबईचे तत्कालीन गव्हर्नर माउन्टस्टुअर्ट एल्फिन्स्टन (Mountstuart Elphinstone) यांनी लंडन येथील ईस्ट इंडिया कंपनीच्या कोर्ट ऑफ डायरेक्टर्सला (Court of Directors) पाठविलेल्या एका अत्यंत प्रसिद्ध आणि दूरदर्शी पत्रात हे विधान केले होते:
*"येथील लोक केवळ शिक्षण घेऊन स्वस्थ बसणार नाहीत, राज्यकारभारात वाटा देऊनही ते संतुष्ट होणार नाहीत; किंबहुना सर्वच राज्यकारभारावर आपला हक्क प्रस्थापित करू पाहतील."*
•
एल्फिन्स्टनने स्पष्ट केले होते की पाश्चात्त्य शिक्षणामुळे भारतीयांमध्ये स्वातंत्र्याची व स्वशासनाची आकांक्षा निर्माण होणे अपरिहार्य आहे, तरीही नैतिक कर्तव्य म्हणून आपण त्यांना शिक्षण दिलेच पाहिजे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
एल्फिन्स्टन यांनी एकदा आपल्या टेबलावरील पाठ्यपुस्तकांकडे बोट दाखवून एका ब्रिटीश अधिकाऱ्याला म्हटले होते: "हा आमच्या भारतातून बाहेर पडण्याचा मार्ग आहे!" (This is our high road back to Europe).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2 (Mountstuart Elphinstone - Court of Directors)
Analysis:
•
This prophetic observation was written by Bombay Governor Mountstuart Elphinstone in a dispatch addressed to the Court of Directors of the East India Company.
•
Elphinstone astutely warned: *"The people here will not sit quiet merely receiving education, nor will they be satisfied by being given a share in the administration; in fact, they will seek to establish their claim over the entire governance."*
•
He recognized that modern liberal education would inevitably awaken Indian aspirations for total national sovereignty, but maintained that Britain had a moral obligation to educate its subjects.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Pointing to schoolbooks on his desk, Elphinstone famously remarked to Lt. Gen. Briggs: *"It may be our high road back to Europe."*