विष्णुबाबा ब्रह्मचारी आणि मिशनरी यांच्यातील वाद.........पुस्तकात आढळतो
EN
The debate between Vishnubawa Brahmachari and Christian missionaries is found in the book .........
लक्ष्य परीक्षा
संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा
अपेक्षित वेळ
३० ते ४५ सेकंद
गुणदान पद्धत
+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह
काठिण्य पातळी
मध्यम (७४% अचूकता)
योग्य उत्तर: पर्याय (2) - सविस्तर स्पष्टीकरण
योग्य उत्तर: पर्याय (२) समुद्रकिनारीचा वाद विवाद
सविस्तर विश्लेषण:
•
विष्णुबुवा ब्रह्मचारी (विष्णू भिकाजी गोखले, १८२५–१८७१): हे १९ व्या शतकातील महाराष्ट्रातील प्रख्यात वैदिक धर्मप्रचारक आणि हिंदू धर्माचे कट्टर रक्षक होते.
•
चौपाटीवरील वादविवाद: १८५६-५७ च्या सुमारास मुंबईत ख्रिश्चन मिशनरी (विशेषतः जॉन विल्सन व त्यांचे सहकारी) हिंदू धर्मातील रूढी-परंपरांवर कडाडून टीका करत होते आणि धर्मांतर घडवून आणत होते.
•
या मिशनऱ्यांचा मुकाबला करण्यासाठी विष्णुबुवा ब्रह्मचारी यांनी मुंबईच्या गिरगाव चौपाटीवर (समुद्रकिनारी) दर गुरुवारी जाहीर व्याख्याने व जाहीर धर्मचर्चा आयोजित केल्या.
•
या जाहीर सभांमध्ये ख्रिश्चन मिशनरी आणि विष्णुबुवा यांच्यात वेदांचे श्रेष्ठत्व आणि ख्रिस्ती धर्मातील विसंगती यावर घनघोर तात्त्विक वादविवाद झडले.
•
हे सर्व वादविवाद आणि भाषणे नोंदवून घेऊन पुढे 'समुद्रकिनारीचा वादविवाद' (Discussion on the Seaside) या प्रसिद्ध ग्रंथाच्या रूपात प्रसिद्ध करण्यात आले.
---
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
'भावार्थसिंधू' आणि 'वेदोक्त धर्मप्रकाश': हे विष्णुबुवा ब्रह्मचारी यांचे इतर अत्यंत प्रसिद्ध ग्रंथ आहेत.
•
सुखदायक राज्यप्रकरणी निबंध (१८६७): या ग्रंथात विष्णुबुवांनी भारतात पहिल्यांदा एका आगळ्यावेगळ्या 'कल्याणकारी व समाजवादी' (Utopian Socialist) राज्याची संकल्पना मांडली होती.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (2) Samudrakinaricha Vad Vivad
Detailed Analysis:
•
Vishnubawa Brahmachari (Vishnu Bhikaji Gokhale, 1825–1871): A fierce ascetic scholar and staunch defender of Vedic sanatan tradition in 19th-century Maharashtra.
•
The Seaside Debates: In 1856–1857, aggressive Christian proselytization led by Rev. John Wilson and Scottish missionaries targeted Hindu religious scriptures in Bombay.
•
To counteract this missionary assault, Vishnubawa began convening massive open-air public meetings every Thursday evening on the shores of Girgaum Chowpatty in Bombay.
•
In these vibrant debates, Vishnubawa systematically countered missionary polemics, defending Vedic philosophy and highlighting logical inconsistencies in biblical dogma.
•
Transcripts of these historic public philosophical disputations were compiled and published in the celebrated Marathi work titled 'Samudrakinaricha Vad Vivad' (*Debates on the Sea-Shore*).
---
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
'Sukhadayak Rajyaprakarani Nibandh' (1867): A revolutionary treatise wherein Vishnubawa outlined an early utopian socialist model advocating communal ownership of property under state guardianship.
•
Vedokta Dharmaprakash: His foundational doctrinal exposition of Vedic Hinduism.
पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)
✗ पर्याय (1) वेदोक्त धर्मप्रकाश (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
✓ पर्याय (2) समुद्रकिनारीचा वाद विवाद (अचूक उत्तर):
योग्य उत्तर: पर्याय (२) समुद्रकिनारीचा वाद विवाद**
⚠️ पर्याय (3) अरूणोदय (फसवणारा पर्याय - Distractor):
हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.
✗ पर्याय (4) धर्म विवेचन. (अयोग्य):
हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).
🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)
'सामाजिक व धार्मिक प्रबोधन चळवळी आणि संस्था' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२
📚 विषय चाचणी
मोफत टेस्ट
महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी
घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: सामाजिक व धार्मिक प्रबोधन चळवळी आणि संस्था
MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'सामाजिक व धार्मिक प्रबोधन चळवळी आणि संस्था' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.
| क्र. | परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts) |
|---|---|
| 1 | परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'सामाजिक व धार्मिक प्रबोधन चळवळी आणि संस्था' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे. |
| 2 | तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे. |
| 3 | मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात. |
| 4 | वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो. |
| 5 | उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी. |
📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'सामाजिक व धार्मिक प्रबोधन चळवळी आणि संस्था' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.
stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)
- या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'समुद्रकिनारीचा वाद विवाद' हे असून ते 'सामाजिक व धार्मिक प्रबोधन चळवळी आणि संस्था' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
- MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
- परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
- संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
- MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)
हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे?
expand_more
हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.
'सामाजिक व धार्मिक प्रबोधन चळवळी आणि संस्था' या घटकाची तयारी कशी करावी?
expand_more
या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.
MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते?
expand_more
MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.
याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)
📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:
२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.