🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास Rajyaseva Mains 2018 MEDIUM

पुढील ओळीत कोणाचे वर्णन केले आहे? अ) त्यांनी त्यांचे शिक्षण कैरो येथील अल्-अझर विद्यापीठातून पूर्ण केले होते. ब) वयाच्या चोविसाव्या वर्षी त्यांनी अल्-हीलाल हे वृत्तपत्र सुरू केले होते. पर्यायी उत्तरे:

EN Who is described in the following lines? (a) He completed his education from Al-Azhar University in Cairo. (b) At the age of twenty-four, he started the Urdu weekly newspaper 'Al-Hilal'. Alternative answers:

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

महमद इक्बाल

Muhammad Iqbal

बॅरिस्टर जिन्हा

Barrister Jinnah

अबूल कलाम आझाद

Abul Kalam Azad

शौकत अली

Shaukat Ali

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (3) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: पर्याय 3 (अबूल कलाम आझाद / Maulana Abul Kalam Azad)

ऐतिहासिक पार्श्वभूमी व स्पष्टीकरण:

• मौलाना अबुल कलाम आझाद (१८८८ - १९५८): त्यांचे मूळ नाव 'मुहियुद्दीन अहमद' असे होते. त्यांचा जन्म मक्का (सौदी अरेबिया) येथे झाला होता.

• शिक्षण: त्यांनी पारंपरिक इस्लामिक शिक्षणासोबतच इजिप्तमधील कैरो येथील जगप्रसिद्ध अल-अझर विद्यापीठातून (Al-Azhar University, Cairo) उच्च शिक्षण पूर्ण केले.

• अल्-हिलाल वृत्तपत्र (१९१२): वयाच्या अवघ्या २४ व्या वर्षी (१९१२ मध्ये) त्यांनी कलकत्ता येथून 'अल्-हिलाल' (Al-Hilal) हे जहाल, राष्ट्रवादी व साम्राज्यवादविरोधी उर्दू साप्ताहिक सुरू केले. या वृत्तपत्राने मुस्लिमांना ब्रिटिश राजवटीविरुद्ध स्वातंत्र्यलढ्यात सामील होण्याची प्रेरणा दिली. ब्रिटिशांनी १९१४ मध्ये अल्-हिलालवर बंदी घातल्यावर त्यांनी 'अल्-बलाघ' (Al-Balagh) सुरू केले.

• राष्ट्रीय कार्य: ते अखंड भारताचे खंदे पुरस्कर्ते आणि द्विराष्ट्र सिद्धांताचे कट्टर विरोधक होते. १९२३ (दिल्ली - सर्वात तरुण अध्यक्ष) आणि १९४० ते १९४६ (सलग ६ वर्षे) ते भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे अध्यक्ष राहिले.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

• 'अल्-हिलाल' आणि 'अल्-बलाघ' वृत्तपत्रे: मौलाना अबुल कलाम आझाद.

• प्रसिद्ध पुस्तक: *'India Wins Freedom'* (इंडिया विन्स फ्रीडम).

• काँग्रेसचे सर्वात तरुण अध्यक्ष: १९२३ (दिल्ली विशेष अधिवेशन, वय ३५ वर्षे).

• स्वतंत्र भारताचे पहिले शिक्षण मंत्री (त्यांच्या जन्मदिनी, ११ नोव्हेंबर रोजी 'राष्ट्रीय शिक्षण दिन' साजरा केला जातो).

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: Option 3 (Abul Kalam Azad)

Historical Background & Explanation:

• Maulana Abul Kalam Azad (1888–1958): Born in Mecca, his real name was Ghulam Mohiuddin Ahmed. He was a towering polymath, theologian, and steadfast nationalist leader.

• Education: He completed his rigorous Islamic theological studies and higher education from the venerable Al-Azhar University in Cairo, Egypt.

• Al-Hilal (1912): In June 1912, at the remarkably young age of 24, Azad founded the path-breaking Urdu weekly newspaper 'Al-Hilal' in Calcutta. Al-Hilal boldly challenged loyalist Muslim politics, exhorted Indian Muslims to join the mainstream anti-colonial struggle, and championed composite nationalism. When the British banned it under the Press Act in 1914, he launched 'Al-Balagh' (1915).

• National Role: He served as Congress President in 1923 (youngest ever at age 35) and continuously from 1940 to 1946 through the Quit India struggle.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

• Periodicals: Al-Hilal (1912) and Al-Balagh (1915).

• Landmark Autobiography/Book: *'India Wins Freedom'*.

• Independent India's First Education Minister; his birthday on 11 November is observed as National Education Day.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) महमद इक्बाल (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) बॅरिस्टर जिन्हा (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (3) अबूल कलाम आझाद (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: पर्याय 3 (अबूल कलाम आझाद / Maulana Abul Kalam Azad)**

✗ पर्याय (4) शौकत अली (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'मुस्लिम लीगची स्थापना व खिलाफत चळवळ' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book घटक संकल्पना व स्मरण मुद्दे: मुस्लिम लीगची स्थापना व खिलाफत चळवळ

MPSC संयुक्त गट-ब (PSI, STI, ASO), संयुक्त गट-क आणि राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षेमध्ये 'मुस्लिम लीगची स्थापना व खिलाफत चळवळ' या घटकावर सातत्याने संकल्पनाधारित व तथ्यात्मक प्रश्न विचारले जातात. या घटकाचा सखोल अभ्यास केल्यास परीक्षेत हक्काचे गुण मिळवणे शक्य होते.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	परीक्षेतील अभ्यासक्रम: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयांतर्गत 'मुस्लिम लीगची स्थापना व खिलाफत चळवळ' हा अत्यंत महत्त्वपूर्ण पायाभूत अभ्यास घटक आहे.
2	तथ्य व संकल्पनांची सांगड: या घटकातील व्याख्या, मूलभूत तत्त्वे, कलमे, कायदे किंवा नियमांची अचूक माहिती असणे अनिवार्य आहे.
3	मागील वर्षांचे विश्लेषण (PYQ Trend): मागील वर्षांमधील MPSC प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केल्यास या घटकावर थेट आणि विधानात्मक प्रश्न नियमित विचारलेले आढळतात.
4	वेळ व्यवस्थापन: अशा स्वरूपाचे वस्तुनिष्ठ बहुपर्यायी प्रश्न सोडवण्यासाठी सरासरी ३० ते ४५ सेकंदांचा वेळ पुरेसा ठरतो.
5	उजळणी रणनीती: परीक्षेच्या अंतिम टप्प्यात या घटकातील महत्त्वाचे अपवाद, कालरेषा व स्मरण तक्त्यांची नियमित उजळणी करावी.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'मुस्लिम लीगची स्थापना व खिलाफत चळवळ' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'अबूल कलाम आझाद' हे असून ते 'मुस्लिम लीगची स्थापना व खिलाफत चळवळ' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'मुस्लिम लीगची स्थापना व खिलाफत चळवळ' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन