1918 मध्ये मुंबई येथील 'अस्पृश्यता निवारक परिषदेचे अध्यक्ष कोण होते ?
EN
Who was the President of 'Asprushyata Nivarrak Parishad' held in Mumbai in 1918?
योग्य उत्तर: पर्याय ३ (सयाजीराव गायकवाड)
सविस्तर विश्लेषण:
•
अस्पृश्यता निवारक परिषद, मुंबई (१९१८): मार्च १९१८ मध्ये मुंबईच्या माधवबाग येथे महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे यांच्या डिप्रेस्ड क्लासेस मिशनतर्फे भरवण्यात आलेल्या 'अखिल भारतीय अस्पृश्यता निवारक परिषदे'चे अध्यक्ष बडोद्याचे महाराजा सयाजीराव गायकवाड होते.
•
ऐतिहासिक महत्त्व: ही परिषद भारतातील अस्पृश्यता निवारणाच्या चळवळीतील अत्यंत महत्त्वपूर्ण मैलाचा दगड ठरली. यात काँग्रेसचे प्रमुख नेते, सुधारक आणि संस्थानिक एकाच मंचावर एकत्र आले होते.
•
ठराव व जाहीरनामा: अस्पृश्यता ही राष्ट्रीय कलंक असून ती नष्ट केली पाहिजे असा ठराव या परिषदेत संमत करण्यात आला. महाराजा सयाजीराव गायकवाड यांनी आपल्या अध्यक्षीय भाषणात समता आणि बंधुत्वावर आधारित समाज रचनेचे आवाहन केले होते.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
या परिषदेत लोकमान्य टिळकांनी "अस्पृश्यता निवारणाचा जाहीरनामा" वाचून दाखवला होता आणि "जर देवाने अस्पृश्यता मानली, तर मी त्या देवाला मानणार नाही" हे ऐतिहासिक विधान केले होते.
•
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी अस्पृश्यता निवारणाच्या परिषदांना सवर्ण हिंदूंचे प्रायश्चित्त मानून अशा परिषदांपेक्षा अस्पृश्यांच्या स्वतंत्र राजकीय व सामाजिक संघटनवर भर दिला होता.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 3 (Sayajirao Gaikwad)
Detailed Analysis:
•
Untouchability Removal Conference, Bombay (1918): In March 1918, Maharshi Vitthal Ramji Shinde's Depressed Classes Mission organized the All-India Depressed Classes Conference at Madhavbagh in Bombay.
•
Presidency: The conference was presided over by the enlightened ruler of Baroda State, Maharaja Sayajirao Gaekwad III.
•
Historical Significance: This national assembly marked a turning point where princely rulers, Congress nationalists, and social reformers converged on a single platform to denounce caste discrimination.
•
Resolutions: The conference unanimously condemned untouchability as a blot on Indian society and called for opening temples, wells, and schools to the depressed classes.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Lokmanya Tilak delivered his famous quote at this conference: *"If God were to tolerate untouchability, I would not recognize Him as God at all."*
•
Maharaja Sayajirao Gaekwad was a pioneer who introduced free compulsory education in Amreli district (1893) and across Baroda State (1906), decades ahead of British India.