काही दुष्ट सामाजिक रूढींना विरोध दर्शविण्यासाठी गाडगे महाराजांनी ............ या पारंपारिक प्रचार पद्धतीचा वापर केला.
EN
To oppose evil social customs, Gadge Maharaj used the traditional method of ............ for public outreach.
योग्य उत्तर: पर्याय ४ (कीर्तन)
सविस्तर विश्लेषण:
•
संत गाडगे महाराजांचे कीर्तन: संत गाडगे महाराज (१८७६–१९५६) यांनी अनिष्ट सामाजिक रूढी, अंधश्रद्धा, जातीभेद, अस्पृश्यता, मद्यपान, आणि पशुहत्या यांसारख्या सामाजिक विकृतींना विरोध करण्यासाठी महाराष्ट्राच्या 'कीर्तन' (Kirtan) या पारंपरिक लोकमाध्यमाचा अत्यंत प्रभावी वापर केला.
•
कीर्तनाचे अनोखे स्वरूप: गाडगे महाराजांचे कीर्तन पारंपारिक अध्यात्मिक कीर्तनापेक्षा पूर्णपणे वेगळे आणि सामाजिक प्रबोधनाचे होते:
•
ते आधी स्वतः गावचा परिसर झाडूने स्वच्छ करत आणि रात्री कीर्तनाला उभे राहत.
•
कीर्तनात ते सामान्य जनतेशी थेट संवाद (Question-Answer style) साधत: *"देव कशात आहे? दगडात की माणसांत? भुकेलेल्याला अन्न देणे हाच खरा धर्म!"*
•
ते संत कबीर, संत तुकाराम आणि संत चोखामेळा यांच्या अभंगांचा संदर्भ देऊन समाजातील दांभिकतेवर कडाडून कोरडे ओढत असत.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
गाडगे महाराजांचे मूळ नाव 'डेबूजी झिंगराजी जाणोरकर' होते; त्यांचा जन्म अमरावती जिल्ह्यातील शेणगाव येथे झाला होता.
•
त्यांनी गोरगरिबांसाठी धर्मशाळा, दवाखाने, गोशाळा आणि वसतिगृहे उभारली; परंतु स्वतःसाठी एकही रुपयाचा आश्रम बांधला नाही.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 4 (Kirtan)
Detailed Analysis:
•
Kirtan as Social Reform Medium: Sant Gadge Maharaj (1876–1956) harnessed the traditional, popular folk institution of Kirtan (devotional discourse) as a powerful weapon of mass social emancipation against untouchability, animal sacrifice, superstition, alcoholism, and indebtedness.
•
Revolutionary Method of His Kirtans:
•
He would spend the day sweeping the village alleys with a broom and assemble the villagers at night for participatory kirtans.
•
His discourses were dialogue-driven, witty, and deeply philosophical: *"Where is God? In stone idols or in serving the living? Feeding the hungry and clothing the destitute is the only true religion!"*
•
He quoted the verses of Sant Tukaram, Kabir, and Chokhamela to dismantle priestly hypocrisy and caste bigotry.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
•
Sant Gadge Maharaj's original name was Debuji Zhingraji Janorkar, born at Shengaon in Amravati district.
•
Dr. B. R. Ambedkar considered him a genuine living Bodhisattva for his immense service to humanity.