🎯

लक्ष्य परीक्षा

संयुक्त गट-ब, क व राज्यसेवा

⏱️

अपेक्षित वेळ

३० ते ४५ सेकंद

⚖️

गुणदान पद्धत

+१ गुण | -०.२५ निगेटिव्ह

📊

काठिण्य पातळी

मध्यम (७४% अचूकता)

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास MPSC Pre 2023 MEDIUM

सेतु माधवराव पगडी यांच्या मते नाथ पंथातील कोणत्या संताने 'शहा रमजान' हे नाव धारण करून सुफी संत निजामुद्दिन यांच्या कडून इस्लाम धर्माची दिक्षा घेतली. हे महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक इतिहासातील एक गूढ आहे.

EN According to Setu Madhavrao Pagdi, which Nath Panth saint assumed the name 'Shah Ramzan' and took initiation in Islam from Sufi saint Nizamuddin, forming an enigma in Maharashtra's cultural history?

💡 स्वतः सोडवून पहा: खालील पर्यायांपैकी अचूक उत्तर निवडा:

गोरखनाथ

Gorakhnath

गहिनीनाथ

Gahininath

जालन्धरनाथ

Jalandharnath

कानिफनाथ

Kanifnath

जाहिरात • ADVERTISEMENT

verified योग्य उत्तर: पर्याय (4) - सविस्तर स्पष्टीकरण

योग्य उत्तर: (4) कानिफनाथ

सविस्तर स्पष्टीकरण:

• सेतु माधवराव पगडी यांचे ऐतिहासिक संशोधन:

• थोर इतिहास संशोधक सेतु माधवराव पगडी यांनी मांडलेल्या ऐतिहासिक सिद्धांतानुसार, नवनाथांपैकी एक असलेले संत कानिफनाथ (कान्होबा) यांनी 'शहा रमजान' हे नाव धारण करून सुफी संत निजामुद्दीन यांच्याकडून इस्लामची दीक्षा घेतली होती.

• ही घटना महाराष्ट्रातील नाथ संप्रदाय आणि सुफी संप्रदाय यांच्यातील समन्वयाचे प्रतीक मानली जाते.

• अहिल्यानगर (अहमदनगर) जिल्ह्यातील मढी येथे कानिफनाथांची प्रसिद्ध समाधी आहे, जी 'शाह रमजान दर्गा' म्हणूनही पूजली जाते.

💡 MPSC परीक्षा टीप परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट

महाराष्ट्रातील सुफी व भक्ती परंपरेचा समन्वय:

• मढी (अहिल्यानगर): कानिफनाथ (शाह रमजान) संजीवन समाधी.

• दौलताबाद/खुलदाबाद: शेख बुरहानुद्दीन गरीब आणि शेख जैनुद्दीन शिराजी यांचे सुफी दर्गे.

• मालेगाव: खाकी बाबा आणि बाबा पीर परंपरा.

translate English Explanation / स्पष्टीकरण:

Correct Answer: (4) Kanifnath

Detailed Explanation:

• Setu Madhavrao Pagdi's Historical Discovery:

• Veteran historian Setu Madhavrao Pagdi established that the revered Nath yogi Kanifnath (Kanhoba) assumed the moniker 'Shah Ramzan' and received Sufi initiation from Sheikh Nizamuddin, reflecting the rich syncretic interweaving of Nath yoga and Sufi traditions in medieval Deccan.

• His prime resting place and samadhi is located at Madhi (Pathardi, Ahilyanagar), worshipped by both Hindus as Kanifnath and Muslims as Pir Shah Ramzan.

💡 MPSC EXAM TIP High-Yield Exam Strategy Tip

Deccan Syncretic Heritage Sites:

• Madhi: Shrine of Kanifnath / Shah Ramzan.

• Khuldabad (Valley of Saints): Sufi shrines of Sheikh Burhanuddin Gharib and Zar Zari Baksh, near Ellora.

format_list_bulleted पर्यायनिहाय सविस्तर विश्लेषण (Option Elimination Analysis)

✗ पर्याय (1) गोरखनाथ (अयोग्य): हा पर्याय संबंधित नियमांनुसार किंवा ऐतिहासिक/वैज्ञानिक तथ्यांनुसार लागू होत नाही (अयोग्य पर्याय).

⚠️ पर्याय (2) गहिनीनाथ (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

⚠️ पर्याय (3) जालन्धरनाथ (फसवणारा पर्याय - Distractor): हा पर्याय सामान्यतः परीक्षेत विद्यार्थ्यांना संभ्रमात टाकण्यासाठी दिला जातो. संबंधित संकल्पनेशी अंशतः साधर्म्य वाटले तरी या प्रश्नाच्या संदर्भात हा पर्याय अयोग्य ठरतो.

✓ पर्याय (4) कानिफनाथ (अचूक उत्तर): योग्य उत्तर: (4) कानिफनाथ**

💡 विद्यार्थी कुठे चुकतात? (Common Student Mistake):
प्रश्नातील नकारात्मक शब्द (उदा. 'नाही', 'अयोग्य', 'केवळ', 'सर्व बरोबर') घाईगडबडीत नीट न वाचल्यामुळे अनेक विद्यार्थी चुकीचा पर्याय निवडतात. प्रश्न काळजीपूर्वक वाचूनच अंतिम उत्तर निश्चित करावे.

assignment 🎯 या अभ्यास घटकावरील विशेष टेस्ट सिरीज (Topic-Specific Test Series)

'मध्ययुगीन भारताचा इतिहास (सुलतानशाही, मुघल काळ व मराठा साम्राज्य)' या घटकावरील आपली तयारी तपासण्यासाठी खालील मोफत टेस्ट सोडवून पहा. टेस्ट पूर्ण झाल्यावर लगेच आपले गुण व ऑल-महाराष्ट्र रँक तपासा.

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

MPSC राज्यसेवा मुख्य परीक्षा सराव टेस्ट १ (GS-1: इतिहास, भूगोल व कृषी)

quiz 100 प्रश्न timer 120 मिनिटे military_tech 150 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विशेष चाचणी ०१

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

इतिहास व महाराष्ट्रातील समाजसुधारक विशेष चाचणी ०२

quiz 50 प्रश्न timer 45 मिनिटे military_tech 50 गुण

📚 विषय चाचणी मोफत टेस्ट

महाराष्ट्रातील समाजप्रबोधन व समाजसुधारक विभाग चाचणी

quiz 35 प्रश्न timer 35 मिनिटे military_tech 35 गुण

menu_book मुघल सत्तेचा ऱ्हास

छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या मृत्यूनंतर औरंगजेबाने दख्खनमध्ये मराठ्यांशी २५ वर्षे प्रदीर्घ संघर्ष केला. १७०७ मध्ये औरंगजेबाच्या मृत्यूनंतर मुघल साम्राज्याला उतरती कळा लागली आणि भारतात प्रादेशिक सत्तांचा व युरोपियन व्यापारी कंपन्यांचा उदय झाला.

क्र.	परीक्षेसाठी महत्त्वाचे स्मरण मुद्दे व संकल्पना (High-Yield Facts)
1	१७०७ मध्ये औरंगजेबाचा मृत्यू अहमदनगर (भिंगार) येथे झाला. त्याची कबर खुलताबाद (छत्रपती संभाजीनगर) येथे आहे.
2	औरंगजेबानंतर बहादुर शाह पहिला, जहांदर शाह, फर्रुखसियर, मुहम्मद शाह रंगीला हे मुघल गादीवर आले.
3	१७३९ मध्ये इराणचा सुलतान नादिर शाह याने दिल्लीवर आक्रमण करून मुघल सैन्याचा कर्नालच्या लढाईत दारुण पराभव केला व 'मयूर सिंहासन' (तख्त-ए-ताऊस) आणि 'कोहिनूर हिरा' लुटून नेला.
4	१७६१ मध्ये अहमदशाह अब्दाली आणि मराठ्यांमध्ये 'पानिपतची तिसरी लढाई' झाली. यात मराठ्यांचा पराभव झाला, ज्यामुळे मुघल नामधारीच राहिले.
5	मुघल साम्राज्याच्या अस्तानंतर बंगाल, अवध, हैदराबाद (निजाम-उल-मुल्क १७२४) आणि म्हैसूर ही स्वतंत्र राज्ये उदयाला आली.

📊 MPSC परीक्षेतील गुणभार विश्लेषण: इतिहास व महाराष्ट्राचा इतिहास विषयातील 'मध्ययुगीन भारताचा इतिहास (सुलतानशाही, मुघल काळ व मराठा साम्राज्य)' या घटकावर MPSC संयुक्त पूर्व व मुख्य परीक्षेत दरवर्षी किमान १ ते २ प्रश्न निश्चित विचारले जातात.

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

या प्रश्नाचे अचूक उत्तर 'कानिफनाथ' हे असून ते 'मध्ययुगीन भारताचा इतिहास (सुलतानशाही, मुघल काळ व मराठा साम्राज्य)' या अभ्यास घटकाशी संबंधित आहे.
MPSC पूर्व व मुख्य परीक्षांमध्ये थेट संकल्पनात्मक प्रश्न विचारून विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत आकलनाची चाचणी घेतली जाते.
परीक्षेत नकारात्मक गुणपद्धत (-०.२५) असल्यामुळे खात्री असल्यासच उत्तर निश्चित करावे.
संबंधित घटकाचे मूळ स्रोत, पाठ्यपुस्तके आणि आयोगाच्या अधिकृत संदर्भ ग्रंथांचा आधार घेऊन नियमित सराव करावा.
MPSC Abhyas Academy ॲपवर या घटकावरील ५०+ मोफत सराव प्रश्न व ऑल-महाराष्ट्र रँक उपलब्ध आहेत.

help_outline वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (Frequently Asked Questions)

हा प्रश्न MPSC च्या कोणत्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहे? expand_more

हा प्रश्न MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा (गट-ब व गट-क), राज्यसेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा, तसेच पोलीस भरती, तलाठी व सर्व महाराष्ट्र स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

'मध्ययुगीन भारताचा इतिहास (सुलतानशाही, मुघल काळ व मराठा साम्राज्य)' या घटकाची तयारी कशी करावी? expand_more

या घटकाची तयारी करताना प्रथम मूलभूत पाठ्यपुस्तके (स्टेट बोर्ड / संदर्भ पुस्तके) वाचावीत, त्यानंतर मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (PYQs) सोडवाव्यात आणि सराव चाचण्यांद्वारे वेळेचे नियोजन साधावे.

MPSC परीक्षेत या विषयाचे गुणदान व काठिण्य पातळी कशी असते? expand_more

MPSC पूर्व परीक्षेत सामान्यतः प्रत्येक प्रश्नाला १ गुण असतो आणि चुकीच्या उत्तरासाठी ०.२५ गुण (१/४) वजा केले जातात. या घटकातील प्रश्नांची काठिण्य पातळी मध्यम ते उच्च स्वरूपाची असते.

quiz याच घटकावरील आणखी महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Practice Related Questions)

जाहिरात • ADVERTISEMENT

📄 MPSC मागील वर्षांच्या अधिकृत प्रश्नपत्रिका व आन्सर की डाऊनलोड करा:

२००२ ते २०२६ पर्यंतच्या सर्व संयुक्त गट-ब, गट-क व राज्यसेवा प्रश्नपत्रिका PDF मोफत उपलब्ध.

सर्व प्रश्नपत्रिका PDF → Combine Study Guide →

stars परीक्षेसाठी महत्त्वाचे ५ सुवर्ण निष्कर्ष (Key Exam Takeaways)

घटक सराव चाचणी

🏆 चाचणी निकाल व ऑल-महाराष्ट्र रँक

WhatsApp झटपट लॉगिन