खालीलपैकी कोणते वैशिष्ट्य भारतीय संघराज्य आणि अमेरिकन संघराज्य या दोघांसाठी समान आहे?
EN
Which of the following features is common to both the Indian Federation and the American Federation?
योग्य उत्तर: पर्याय (1) संविधानाचा अर्थ लावण्यासाठी फेडरल सर्वोच्च न्यायालय
सविस्तर स्पष्टीकरण:
1.
पर्याय १ समान वैशिष्ट्य आहे: भारत आणि अमेरिका या दोन्ही संघराज्यांमध्ये संविधानाचा अन्वयार्थ लावण्यासाठी (To interpret the Constitution) आणि केंद्र-राज्य तंटे सोडवण्यासाठी सर्वोच्च न्यायालय (Federal Supreme Court) हे अंतिम अधिकारप्राप्त प्राधिकरण आहे.
2.
इतर पर्याय का चुकीचे आहेत?
•
दुहेरी न्यायव्यवस्था (Dual Judiciary): अमेरिकेत संघ आणि राज्यांची स्वतंत्र दुहेरी न्यायव्यवस्था आहे, तर भारतात 'एकात्म न्यायव्यवस्था' (Single Integrated Judiciary) आहे.
•
अविनाशी राज्यांचा अविनाशी संघ: अमेरिकन संघराज्य हे 'अविनाशी राज्यांचा अविनाशी संघ' आहे (राज्यांच्या सीमा त्यांची संमती असल्याशिवाय बदलता येत नाहीत). तर भारत हा 'विनाशी राज्यांचा अविनाशी संघ' आहे (संसदेला राज्यांच्या सीमा बदलण्याचा अधिकार आहे).
•
एकात्म निवडणूक यंत्रणा: भारतात केंद्र आणि राज्य निवडणुकांसाठी एकच निवडणूक आयोग (ECI) आहे, अमेरिकेत प्रत्येक राज्याची स्वतंत्र निवडणूक यंत्रणा असते.
त्यामुळे पर्याय (१) हे दोन्ही संघराज्यांचे समान वैशिष्ट्य आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
भारत आणि अमेरिका यांच्यातील साम्य व भेद:
•
साम्य: लिखित संविधान, मूलभूत हक्क, स्वतंत्र सर्वोच्च न्यायालय, न्यायालयीन पुनर्विलोकन.
•
भेद: अमेरिकेत दुहेरी नागरिकत्व व दुहेरी न्यायव्यवस्था आहे; भारतात एकच नागरिकत्व आणि एकात्म न्यायव्यवस्था आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (1) A Federal Supreme Court to interpret the Constitution
Detailed Explanation:
1.
Common Feature (Option 1): Both the Indian and American federations have a Federal Supreme Court serving as the ultimate interpreter and guardian of the Constitution, possessing original jurisdiction to adjudicate inter-governmental federal disputes.
2.
Why other options are not common:
•
Dual Judiciary: The US possesses a dual court system (Federal courts and State courts enforcing their own laws). India has a single integrated judicial pyramid enforcing both Union and State laws.
•
Indestructible Union of Indestructible States: The US is an indestructible union of indestructible states (State territorial integrity is guaranteed). India is an 'indestructible Union of destructible States' (Article 3 allows Parliament to alter boundaries without state consent).
•
Integrated Election Machinery: India has a unified Election Commission for both Union and State legislatures, unlike the decentralized state election apparatus of the USA.
Therefore, only Option 1 represents a common feature.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Key distinctions between US and Indian Federalism:
•
USA: Dual citizenship, dual constitutions, dual court system, strict separation of powers.
•
India: Single citizenship, single constitution, integrated judiciary, parliamentary executive.