भारताच्या नियंत्रक व महालेखा परिक्षकाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या : अ) ते राष्ट्रपतीची मर्जी असेपर्यंत आपल्या पदावर राहतात. ब) ते सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशाइतके वेतन घेतात. क) ते पदग्रहण करण्यापूर्वी भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या मुख्य न्यायाधीशाच्या उपस्थितीत शपथ घेतात. ड) फक्त भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाने केलेल्या चौकशीनंतरच त्यांना राष्ट्रपती पदावरून दूर करू शकतात. वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहेत ?
EN
Consider the following statements regarding the Comptroller and Auditor General of India:
a) He holds office during the pleasure of the President.
b) He receives a salary equivalent to that of a Judge of the Supreme Court.
c) Before entering upon his office, he takes an oath in the presence of the Chief Justice of the Supreme Court of India.
d) The President can remove him from office only after an inquiry conducted by the Supreme Court of India.
Which of the above statement(s) is/are correct?
योग्य उत्तर: पर्याय २ (फक्त ब)
स्पष्टीकरण:
१.
विधान (अ) चुकीचे आहे: CAG हे राष्ट्रपतींची मर्जी असेपर्यंत पद धारण करत नाहीत; त्यांना ६ वर्षे किंवा ६५ वर्षे वयाची कार्यकाळ हमी असते.
२.
विधान (ब) बरोबर आहे: CAG ला सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांच्या बरोबरीचे वेतन आणि भत्ते मिळतात (सध्या ₹ २,५०,०००/- दरमहा).
३.
विधान (क) चुकीचे आहे: CAG हे पदग्रहण करण्यापूर्वी राष्ट्रपतींसमोर किंवा त्यांनी नियुक्त केलेल्या व्यक्तीसमोर शपथ घेतात (सरन्यायाधीशांसमोर नव्हे - कलम १४८(२)).
४.
विधान (ड) चुकीचे आहे: UPSC अध्यक्षांप्रमाणे सर्वोच्च न्यायालयाच्या चौकशीनंतर CAG ला काढले जात नाही, तर सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशाप्रमाणे संसदेच्या दोन्ही सभागृहांच्या विशेष बहुमताने ठराव मंजूर करून काढले जाते.
५.
म्हणून केवळ विधान 'ब' बरोबर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
•
CAG ची शपथ: राष्ट्रपतींसमोर (तिसरी अनुसूची).
•
वेतन: सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशासमान.
•
पदमुक्ती: संसदेचे विशेष बहुमत (SC चौकशी नव्हे).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option 2 (Only b)
Explanation:
1.
Statement (a) is incorrect: The CAG does not hold office at the pleasure of the President; he enjoys guaranteed security of tenure (6 years / 65 years of age).
2.
Statement (b) is correct: Under the CAG Act, 1971, the CAG draws the same salary as a Judge of the Supreme Court of India (₹ 2,50,000 per month).
3.
Statement (c) is incorrect: Under Article 148(2), the CAG takes the oath of office before the President (or a person appointed by him), not before the Chief Justice of India.
4.
Statement (d) is incorrect: The CAG is removed through a parliamentary address by a special majority under Article 124(4), not on the basis of a Supreme Court reference/inquiry (which applies to UPSC members under Article 317).
5.
Hence, Only b is correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
CAG takes oath before the President; receives the salary of a Supreme Court Judge; and is removed by a special majority in Parliament.