कथन (A) : संविधानानुसार मुख्यमंत्री राज्यपालाच्या इच्छेपर्यंत पदावर राहतो. कारण (R) : मुख्यमंत्र्यांची नियुक्ती राज्यापालाद्वारे होते.
EN
Assertion (A): According to the Constitution, the Chief Minister holds office during the pleasure of the Governor.
Reason (R): The Chief Minister is appointed by the Governor.
स्पष्टीकरण:
योग्य उत्तर पर्याय १ (A आणि R दोन्हीही बरोबर आहेत व R हे A चे खरे स्पष्टीकरण आहे) आहे.
•
कथन (A) आणि कारण (R) चे विश्लेषण:
•
कथन (A) बरोबर आहे: भारतीय राज्यघटनेच्या कलम १६४(१) नुसार, मुख्यमंत्री आणि इतर मंत्री हे राज्यपालांच्या इच्छेपर्यंत / मर्जीपर्यंत (during the pleasure of the Governor) पदावर राहतात.
•
कारण (R) बरोबर आहे: राज्यघटनेच्या कलम १६४(१) नुसार मुख्यमंत्र्यांची नियुक्ती राज्यपालांद्वारे केली जाते ("The Chief Minister shall be appointed by the Governor").
•
स्पष्टीकरण: संविधानात ज्या प्राधिकाऱ्याला नियुक्तीचा अधिकार असतो, त्याच प्राधिकाऱ्याच्या मर्जीपर्यंत ते पद अस्तित्वात असते. राज्यपाल हे मुख्यमंत्र्यांची नियुक्ती करणारे सक्षम प्राधिकारी असल्याने, मुख्यमंत्री हे राज्यपालांच्या मर्जीपर्यंत पदावर राहतात. त्यामुळे R हे A चे योग्य आणि खरे स्पष्टीकरण आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
'मर्जीचे तत्त्व' (Doctrine of Pleasure) हे निरंकुश नाही. जोपर्यंत मुख्यमंत्र्यांना विधानसभेत बहुमत आहे, तोपर्यंत राज्यपाल त्यांना स्वेच्छेने पदावरून हटवू शकत नाहीत (एस. आर. बोम्मई निकाल). बहुमत गमावल्यास राज्यपाल मुख्यमंत्र्यांना बडतर्फ करू शकतात.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Explanation:
The correct answer is Option 1 (Both A and R are true and R is the correct explanation of A).
•
Analysis of Assertion and Reason:
•
Assertion (A) is true: Under Article 164(1) of the Constitution, the Chief Minister and Ministers hold office during the pleasure of the Governor.
•
Reason (R) is true: Under Article 164(1), the Chief Minister is formally appointed by the Governor.
•
Explanation: In constitutional jurisprudence, executive offices that are filled by appointment by the Governor are held during the Governor's pleasure (incorporating the Doctrine of Pleasure). The power of appointment implies the formal constitutional power of holding office at pleasure. Thus, R is the correct constitutional explanation of A.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
The Governor's pleasure under Article 164(1) is not arbitrary; as long as the Chief Minister commands the majority confidence of the Legislative Assembly, the Governor cannot dismiss the Ministry.