अचूक उत्तर: पर्याय (३) पहिले मुख्य निवडणूक आयुक्त, सुकुमार सेन यांची नियुक्ती 25 जानेवारी, 1950 रोजी करण्यात आली.
स्पष्टीकरण:
निवडणूक आयोगाच्या स्थापनेबाबत ऐतिहासिक तथ्यांचे परीक्षण:
•
विधान (१) योग्य आहे: संविधानाच्या अनुच्छेद ३२४ अन्वये स्वतंत्र व कायमस्वरूपी निवडणूक आयोगाची स्थापना करण्यात आली.
•
विधान (२) योग्य आहे: भारताच्या निवडणूक आयोगाची स्थापना प्रजासत्ताक दिनाच्या एक दिवस आधी, २५ जानेवारी १९५० रोजी झाली (यामुळेच २५ जानेवारी हा राष्ट्रीय मतदार दिन साजरा होतो).
•
विधान (३) अयोग्य आहे: भारताचे पहिले मुख्य निवडणूक आयुक्त सुकुमार सेन (Sukumar Sen) यांची नियुक्ती २५ जानेवारी १९५० रोजी झाली नव्हती, तर त्यांची नियुक्ती २१ मार्च १९५० रोजी करण्यात आली होती. त्यांचा कार्यकाळ २१ मार्च १९५० ते १९ डिसेंबर १९५८ असा होता.
•
विधान (४) योग्य आहे: १ ऑक्टोबर १९९३ पासून राष्ट्रपतींच्या वटहुकुमाद्वारे (व नंतर १९९३ च्या कायद्याद्वारे) आयोग कायमस्वरूपी १ मुख्य + २ इतर आयुक्त असा त्रिसदस्यीय झाला.
त्यामुळे अयोग्य विधान पर्याय (३) आहे.
📌 MPSC परीक्षा टीप: निवडणूक आयोगाची स्थापना = २५ जानेवारी १९५०. पहिले CEC सुकुमार सेन यांची प्रत्यक्ष नियुक्ती = २१ मार्च १९५० (२५ जानेवारी नाही). आयोग त्रिसदस्यीय झाला = १ ऑक्टोबर १९९३.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Correct Answer: Option (3) The first Chief Election Commissioner, Sukumar Sen, was appointed on 25 January 1950.
Explanation:
Examination of historical facts regarding the Election Commission of India:
•
Statement 1 is correct: The ECI was established as a permanent constitutional body under Article 324 of the Constitution.
•
Statement 2 is correct: The Election Commission of India was formally constituted on 25 January 1950 (observed annually as National Voters' Day).
•
Statement 3 is incorrect: India's first Chief Election Commissioner, Sukumar Sen, was NOT appointed on 25 January 1950; he assumed office on 21 March 1950 and served until 19 December 1958.
•
Statement 4 is correct: Since 1 October 1993, the Election Commission has functioned continuously as a three-member body comprising the CEC and two ECs.
Hence, the incorrect statement is Option (3).
📌 MPSC Exam Tip: ECI was established on 25 January 1950. However, the first CEC Sukumar Sen was formally appointed on 21 March 1950 (not 25 January). ECI became permanently 3-member on 1 October 1993.
