खालील विधाने पहा. अ) माल्थसच्या मते लोकसंख्या व अन्नधान्याचे उत्पादन दोन्ही वाढतात. ब) माल्थसच्या मते लोकसंख्येची वाढ भौमितिक श्रेणीने व अन्नधान्य उत्पादन गणिती श्रेणीने होते. क) माल्थसच्या मते लोकसंख्येची वाढ गणिती श्रेणीने व अन्नधान्य उत्पादन भौमितिक श्रेणीने होते. पर्यायी उत्तरे :
EN
Examine the following statements:
a) According to Malthus, both population and food grain production increase over time.
b) According to Malthus, population increases in geometric progression, while food production increases in arithmetic progression.
c) According to Malthus, population increases in arithmetic progression, while food production increases in geometric progression.
Alternative Answers:
योग्य उत्तर पर्याय ३ (विधाने अ आणि ब बरोबर आहेत) आहे.
स्पष्टीकरण:
•
थॉमस रॉबर्ट माल्थस यांचा लोकसंख्या सिद्धांत (1798):
•
विधान अ बरोबर आहे: काळाच्या ओघात मानवी लोकसंख्या आणि मानवाच्या उपजीविकेसाठी लागणारे अन्नधान्य उत्पादन या दोन्हीमध्ये वाढ होते.
•
विधान ब बरोबर आहे: माल्थस यांच्या मते:
•
लोकसंख्या भौमितिक श्रेणीने (Geometric Progression) वाढते: १, २, ४, ८, १६, ३२, ६४... (दर २५ वर्षांनी लोकसंख्या दुप्पट होते).
•
अन्नधान्य उत्पादन गणितीय/अंकगणितीय श्रेणीने (Arithmetic Progression) वाढते: १, २, ३, ४, ५, ६, ७... (जमिनीवर घटत्या फलाचा नियम लागू झाल्यामुळे अन्न उत्पादन मंद गतीने वाढते).
•
विधान क चुकीचे आहे: कारण हे विधान 'ब' च्या अगदी उलट आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
माल्थसचा सिद्धांत: लोकसंख्या = भौमितिक वाढ (१, २, ४, ८, १६...); अन्नधान्य = अंकगणितीय वाढ (१, २, ३, ४, ५...). या असमतोलामुळे दुष्काळ, रोगराई, युद्धे उद्भवतात (Malthusian Catastrophe).
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
The correct answer is Option 3 (Statements a and b are correct).
Explanation:
•
Malthusian Theory of Population (1798):
•
Statement a is CORRECT: Both human population and aggregate food grain production increase over time as civilizations expand.
•
Statement b is CORRECT: According to Thomas Robert Malthus:
•
Population grows geometrically: 1, 2, 4, 8, 16, 32... doubling every 25 years if unchecked.
•
Food production grows arithmetically: 1, 2, 3, 4, 5, 6... constrained by the law of diminishing returns in agriculture.
•
Statement c is INCORRECT: It completely reverses the actual progressions postulated by Malthus.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Malthus's Principle of Population: Population increases geometrically; food supply increases arithmetically. The widening disparity triggers natural positive checks (famines, epidemics, wars).