खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे ? अ) प्रच्छन्न बेकारी उद्योग क्षेत्रात असते. ब) प्रच्छन्न बेकारी शेती क्षेत्रात असते. पर्यायी उत्तरे:
EN
Which of the following statements is/are correct?
a) Disguised unemployment exists in the industrial sector.
b) Disguised unemployment exists in the agricultural sector.
Alternative Answers:
प्रच्छन्न बेकारी (Disguised Unemployment):
१.
विधान अ (चूक): उद्योग क्षेत्रात कामगार वेतन तत्त्वावर कामावर ठेवले जातात. उद्योग मालक विनाकारण अतिरिक्त कामगारांना कामावर ठेवून वेतन देत नाहीत. त्यामुळे उद्योग क्षेत्रात प्रच्छन्न बेकारी मुख्यत्वे आढळत नाही; तेथे उघड किंवा संरचनात्मक बेकारी आढळते.
२.
विधान ब (बरोबर): भारतीय शेती क्षेत्रात प्रच्छन्न बेकारी प्रचंड प्रमाणात आढळते. शेतीचे तुकडे पडल्याने आणि पर्यायी रोजगाराच्या अभावामुळे कुटुंबातील सर्व सदस्य एकाच शेतात काम करतात, जरी त्यातील काहींना काढून टाकले तरी एकूण शेती उत्पादनात घट होत नाही (\(MP_L = 0\)).
म्हणून योग्य उत्तर: 'ब' बरोबर आहे.
MPSC परीक्षा टीप
परीक्षेसाठी महत्त्वपूर्ण संकल्पना व शॉर्टकट
प्रच्छन्न बेकारी ही प्रामुख्याने भारतीय कृषी क्षेत्राची आणि असंघटित कौटुंबिक व्यवसायांची सर्वात मोठी समस्या आहे.
translate
English Explanation / स्पष्टीकरण:
Disguised Unemployment:
1.
Statement a (Incorrect): Industrial enterprises operate on commercial profit principles and hire wage-labor based on marginal productivity. Employers do not sustain redundant workers whose marginal product is zero; hence disguised unemployment is rare in the organized industrial sector.
2.
Statement b (Correct): Disguised unemployment is heavily concentrated in the agricultural sector, where high population pressure on fragmented land forces multiple family members to share work, resulting in zero marginal productivity.
Therefore, b is correct.
MPSC EXAM TIP
High-Yield Exam Strategy Tip
Disguised unemployment is predominantly an agrarian phenomenon in developing economies like India, analyzed extensively by Ragnar Nurkse and Arthur Lewis.